Edhe pse NATO nuk merr pjesë drejtpërdrejt në luftën amerikano-izraelite në Iran, ky konflikt ka nxjerrë në pah çarje serioze në mbrojtjen e Aleancës. Portali Politico sjell një analizë që tregon se Perëndimi, nga mungesa e municioneve deri te flotat detare të neglizhuara, do të përballej me probleme të mëdha në rast të një sulmi nga Rusia.
“Luftërat në Ukrainë dhe në Lindjen e Mesme nuk janë fenomene të ndara; nga të dyja mund të mësojmë shumë kur mendojmë për luftërat e së ardhmes,” paralajmëron Dominique Tardif, zëvendësshef i forcave ajrore franceze.
Zyrtarët ushtarakë evropianë po paralajmërojnë gjithnjë e më shumë se Moska mund të jetë ushtarakisht e gatshme për të sulmuar një nga vendet anëtare të Aleancës deri në vitin 2029. Kjo thekson nevojën urgjente për gatishmëri luftarake dhe unitet politik. Politico ka biseduar me dhjetëra diplomatë, ish dhe aktualë të NATO-s si dhe ekspertë të mbrojtjes, duke identifikuar pesë dobësi kyçe që lufta në Lindjen e Mesme i ka zbuluar.
Mungesë alarmante e municioneve
Lufta në Iran ka nxjerrë në pah mungesën kronike të municioneve në NATO. Shtetet e Bashkuara tashmë kanë shpenzuar rreth gjysmën e rezervave të tyre të raketave kryesore për sistemin e mbrojtjes ajrore Patriot, ndërsa zyrtarët francezë kanë paralajmëruar se rezervat e raketave Aster dhe Mica pothuajse u shteruan brenda dy javëve të para të luftës. Kompani si Rheinmetall dhe MBDA paralajmërojnë për kërkesë të madhe dhe mungesa të afërta.
Nëse SHBA zhvendos fokusin drejt Indo-Paqësorit, “burime të konsiderueshme do të tërhiqen” nga Evropa, thekson një diplomat i lartë i NATO-s. Situata komplikohet edhe më tej nga prodhimi rus. Duke prodhuar 6.000–7.000 dronë sulmues në muaj, aleatët e NATO-s mund të mbeteshin pa raketa të shtrenjta të mbrojtjes ajrore brenda pak javësh, sipas Justin Bronk. Ai sugjeron alternativa më të lira, si projektilët me drejtim lazer AGR-20 dhe ndërtimin e strehimoreve të fortifikuara për avionë.
Kufizimet e dominimit ajror
Aftësia e Iranit për të vazhduar bombardimet ndaj vendeve të Gjirit me mbi 5.000 sulme raketore dhe me dronë, pavarësisht fushatës ajrore amerikane, tregon kufijtë e idesë se një vend mund të “bombardohet deri në dorëzim” vetëm me avionë konvencionalë, sipas Pieter Wezeman nga Stockholm International Peace Research Institute.
Si përgjigje, NATO duhet të rishikojë strategjinë e saj të epërsisë ajrore dhe të investojë në armë me rreze të gjatë veprimi, si raketat amerikane AGM-88G, të cilat mund të godasin objektiva thellë brenda territorit rus.
Flota detare të dobëta dhe të neglizhuara
Angazhimi i kufizuar evropian në ndihmë të aleatëve në Gjirin Persik ka treguar neglizhencën shumëvjeçare të marinave të NATO-s. Një shembull i qartë është United Kingdom, ku pas tre javësh përgatitjeje për të dërguar shkatërruesin HMS Dragon në Mesdhe, anija u kthye në port për shkak të një defekti teknik.
Shefi i marinës britanike, Gwyn Jenkins, pranoi se Marina Mbretërore nuk është e gatshme për luftë, ndërsa kryeministri kanadez Mark Carney deklaroi se më pak se gjysma e flotës kanadeze është operative. Në një konflikt të mundshëm me Rusinë, flotat do të ishin thelbësore për ndjekjen e nëndetëseve ruse pranë gadishullit Kola dhe neutralizimin e anijeve të pajisura me raketa Kalibr.
Mosunitet kronik politik
Lufta ka thelluar përçarjet brenda NATO-s. Evropa refuzoi kërkesat e presidentit amerikan Donald Trump për mbështetje ushtarake, duke e shtyrë Uashingtonin të shqyrtojë opsione hakmarrjeje. Trump vazhdon të kritikojë NATO-n, duke e quajtur atë “tigër prej letre”.
Ish-sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Anders Fogh Rasmussen, sugjeron që kryeqytetet evropiane të adoptojnë një qasje më pragmatike, duke lidhur mbështetjen e tyre me angazhimin e SHBA ndaj Aleancës. Ai gjithashtu kritikoi përpjekjet e Mark Rutte për t’i bërë qejfin presidentit amerikan, duke thënë se “koha e lajkatimit ka përfunduar”.
Roli kyç i Ukrainës
Vetëm pak ditë pas fillimit të luftës në Iran, Ukraina dërgoi ekspertët e saj të dronëve – me përvojë të madhe në rrëzimin e dronëve iranianë Shahed që përdoren nga Rusia – për të ndihmuar vendet e Lindjes së Mesme. Kievi gjithashtu nënshkroi partneritete 10-vjeçare mbrojtjeje me vendet e Gjirit.
NATO po zgjeron me shpejtësi lidhjet institucionale me Ukrainën, nga qendra e përbashkët e trajnimit në Poloni deri te programi industrial UNITE-Brave NATO për blerjen e teknologjisë inovative ukrainase. Siç thekson një diplomat i NATO-s për Politico: “Ukraina tani po vepron si ofrues sigurie. Lufta në Iran e ka dëshmuar këtë.”
