Në fund të marsit 1995, gazeta italiane Corriere della Sera publikoi një dëshmi tronditëse mbi një formë të re dhe monstruoze të “turizmit” që po zhvillohej në mes të luftës në Bosnjë dhe Hercegovinë.
Nën titullin “Turistët që shkojnë të bëjnë luftë”, gazetari Venanzio Postiglione përcolli deklaratat e Gianni Tognonit, atëherë sekretar i përgjithshëm i “Gjykatës së Përhershme të Popujve”, i cili paraqiti pretendime të frikshme: individë nga Evropa Perëndimore shkonin në Bosnjë për “luftë gjatë fundjavës”, ku për shuma të mëdha parash mund të merrnin pjesë në luftime, të qëllonin mbi civilët ose t’i bashkoheshin njësive si mercenarë.
Sipas deklarimeve të Tognonit në seancën e Tribunalit në Trento, lufta në Bosnjë ishte shndërruar në destinacion të një “turizmi aberrant”. Në artikull thuhet se këta “luftëtarë të fundjavës” niseshin nga aeroporte të vegjël evropianë, të veshur me rroba ushtarake, çizme dhe herë pas here edhe me armët e tyre personale. Në pista të improvizuara pranë vijave të frontit i prisnin “mikpritësit”, të cilët u siguronin armë shtesë dhe transport drejt pozicioneve, kundrejt pagesës së lartë.
Kur mbërrinin në vijën e frontit, shkruan Corriere, këta “turistë të pasur” mund të shikonin luftimet, por edhe të merrnin vetë pjesë në aksion: të përdornin hedhës dore, të bashkoheshin në sulme, madje të vepronin si snajperistë. Thuhej se nga kodrat e sigurta qëllonin mbi gjithçka që lëvizte — ushtarë, gra që mbanin bidonë uji, fëmijë që luanin me top. Gjithçka përshkruhej si një “poligon njerëzor qitjeje”.
Në të njëjtin tekst, Corriere bënte një paralelizëm midis këtij “turizmi lufte” dhe fenomenit tashmë të njohur të “turizmit seksual”, duke theksuar se bëhej fjalë për të njëjtën formë shfrytëzimi të tragjedisë së zonave të varfra dhe të shkatërruara nga lufta.
Skandali në Itali: “humanitarët” nga Magenta — ndihmë ditën, darka luksoze dhe përshëndetje fashiste natën
Pjesa e dytë e artikullit trajtonte një zbulim tjetër po aq skandaloz. Corriere della Sera solli historinë e një grupi italianësh nga Magenta, afër Milanos, të cilët udhëtonin në BiH nën emrin e Caritas-it lokal, duke pretenduar se sillnin ndihma mjekësore dhe humanitare në Mostar.
Megjithatë, fotografi dhe dëshmi zbuluan një realitet shumë më të errët: pas shpërndarjes së ndihmave, këta “bamirës” shoqëroheshin me anëtarë të grupeve ekstreme nacionaliste kroate, darkonin në restorante luksoze, hanin gaforre, pinin shampanjë dhe më pas jepnin së bashku përshëndetje fashiste.
Artikulli përmend posaçërisht Emanuel Torreggianin, atëherë 37 vjeç, ish-nënkryetar bashkie në Magenta dhe redaktor i një reviste politike lokale. Thuhej se Torreggiani kishte udhëtuar në Bosnjë pothuajse çdo muaj, gjithsej 12 herë, duke mbajtur dokumente të famullisë lokale. Përballë kritikave, ai mbrohej duke thënë:
“Ç’ka të keqe të ulemi buzë lumit në Mostar dhe të hamë diçka të mirë? Ne ndihmojmë dhe bëjmë punë të vështirë; kemi të drejtë të shijojmë edhe pak.”
Për akuzat se shoqërohej me ustashët, ai u përgjigj me gjakftohtësi:
“Në zonë lufte takon këdo. Nuk mund të bësh dallime.”
Caritas Ambrosiana në Milano u distancua menjëherë nga këta “vullnetarë”, duke deklaruar se ata nuk figuronin në listat zyrtare dhe se udhëtonin në organizim të famullive, jo të Caritas-it qendror.
Ky artikull i vitit 1995 ishte një nga të parët në shtypin evropian që sinjalizoi fenomenin e “turizmit të luftës”, pra ardhjen e të huajve në Bosnjë për të marrë pjesë në luftime ose për të qëlluar mbi civilë. Edhe pse atëherë nuk u publikuan emra konkretë apo prova të forta, artikulli shkaktoi një tronditje të madhe në publikun italian, ndërsa Tribunalit që publikoi pretendimet i kërkohej një hetim ndërkombëtar urgjent.
Kjo histori u rikthye në qendër të vëmendjes vetëm vite më vonë, veçanërisht pas dokumentarit “Sarajevo Safari” dhe hetimeve të reja mbi “snajper-turistët” që u aktivizuan javën e kaluar.
