Izraeli ka okupuar rreth 1.000 kilometra katrorë territor që nga sulmi i Hamasit më 7 tetor, ndërsa Benjamin Netanyahu ka formësuar një doktrinë të re dhe më agresive ushtarake pas asaj që konsiderohet si dështimi më i madh i sigurisë në historinë e shtetit.
Sipas llogaritjeve të Financial Times, forcat izraelite kanë vendosur pozicione në Gaza, Liban dhe Siri, duke marrë kontrollin mbi një territor që përbën afërsisht 5 për qind të sipërfaqes së Izraelit të vitit 1949.
Ndërsa qasja e qeverisë së djathtë ekstreme të Netanyahut është përshëndetur nga kolonët ultranacionalistë, të cilët prej kohësh kërkojnë zgjerimin e kufijve të Izraelit, ofensivat kanë zhvendosur miliona njerëz, kanë shkatërruar zona urbane dhe kanë shkaktuar shqetësim të thellë në rajon.
Më shumë se gjysma e rreth 1.000 kilometrave katrorë ndodhen në Libanin jugor, ku forcat izraelite kanë avancuar deri në rreth 10 kilometra për të krijuar atë që zyrtarët e quajnë “zonë sigurie”.
Qëllimi, sipas tyre, është të shtyhet Hezbollahu, në mënyrë që grupi të ketë më pak mundësi të lëshojë raketa antitank ndaj komuniteteve kufitare izraelite.
Netanyahu deklaroi:
“Kjo zonë tampon eliminon plotësisht kërcënimin e menjëhershëm të pushtimit dhe sulmeve antitank. Ata donin të na rrethonin me një unazë zjarri; ne krijuam një unazë sigurie.”
Pjesa tjetër e territorit është ndarë mes Gazës, ku forcat izraelite tani kontrollojnë më shumë se gjysmën e enklavës palestineze, dhe Sirisë, ku Izraeli përfitoi nga rrëzimi i regjimit të Assadit për të marrë pozicione disa kilometra brenda territorit sirian.
Megjithatë, ndryshe nga Gaza dhe Libani, ku Izraeli ka publikuar harta, në Siri as autoritetet izraelite dhe as ato siriane nuk kanë saktësuar vendndodhjen e trupave.
Në secilin prej këtyre tre territoreve, forcat izraelite po ushtrojnë kontroll shtesë përmes sulmeve ajrore, zjarrit të artilerisë, bastisjeve dhe ndalimeve.
Në Gaza, forcat izraelite po zbatojnë një zonë tampon shtesë pas të ashtuquajturës Linja e Verdhë, që ndan zonën nën kontrollin izraelit nga ajo që ende kontrollohet nga Hamasi.
Një zyrtar i OKB-së deklaroi se kjo zonë shtesë ka thellësi prej 50 deri në 100 metrash, duke e zvogëluar më tej enklavën.
Kjo do të thotë se 2 milionë banorë të Gazës janë ngjeshur në vetëm 40 për qind të territorit që kishte enklava para luftës.
Në Libanin jugor, Izraeli ka vazhduar sulmet dhe ka urdhëruar banorët libanezë të largohen nga zonat në veri të pozicioneve të ushtrisë izraelite, ndërsa ministri i mbrojtjes Israel Katz premtoi vendosjen e kontrollit deri te lumi Litani.
Në Siri, forcat izraelite kanë kryer bastisje edhe jashtë zonave të pushtuara pranë kufirit, përfshirë një operacion deri në 50 kilometra brenda territorit sirian.
Sipas llogaritjeve të Financial Times, prania e vazhdueshme ushtarake izraelite mbulon rreth 233 kilometra katrorë, nga zona strategjike malore e Hermonit në veri deri te baza e braktisur siriane në Maariyah, më shumë se 70 kilometra në jug.
IDF refuzoi të komentojë këto llogaritje, por deklaroi se trupat janë:
“të vendosura në zonat pranë kufirit dhe në zona të ndryshme operative.”
Sipas deklaratës:
“Vendosja e tyre kryhet në përputhje me udhëzimet e udhëheqjes politike dhe vlerësimet e vazhdueshme operative.”
Zyrtarët izraelitë kanë bërë të qartë se synojnë të mbajnë në mënyrë të përhershme zonën tampon në Gaza dhe kanë rrafshuar pjesë të mëdha të territorit pranë kufirit.
Megjithatë, për Libanin po japin mesazhe të ndryshme për audienca të ndryshme.
Muajin e kaluar Netanyahu deklaroi publikisht se forcat izraelite:
“nuk do të largohen”.
Në javët e fundit ushtria ka shkatërruar fshatra të tëra pranë kufirit në një operacion që Katz e krahasoi me “modelin e Gazës”.
Nga ana tjetër, diplomatët thonë se zyrtarët izraelitë, përfshirë ministrin e jashtëm Gideon Sa’ar, privatisht këmbëngulin se Izraeli nuk ka ambicie territoriale në Liban.
Ish-këshilltari i sigurisë kombëtare të Netanyahut, Yaakov Amidror, deklaroi se pret që Izraeli të mbajë përgjithmonë një zonë tampon në Gaza me gjerësi 1 deri në 2 milje.
Ai shtoi se ushtria izraelite do të qëndrojë në Liban:
“të paktën derisa Hezbollahu të çarmatoset”.
Zyrtarët dhe analistët libanezë shprehen skeptikë se një skenar i tillë mund të realizohet shpejt.
Amidror shtoi se Izraeli mund të jetë:
“më fleksibël në Siri”,
duke theksuar se zona tampon është krijuar për të parandaluar afrimin e aktorëve armiqësorë pranë kufirit.
Negociatat mes Izraelit dhe Sirisë për një marrëveshje sigurie gjatë vitit të kaluar thuhet se janë bllokuar për shkak të insistimit izraelit për të ruajtur praninë ushtarake brenda territorit sirian.
Ndërkohë, disa analistë besojnë se shumë do të varet nga vendimet e presidentit amerikan Donald Trump.
Michael Milshtein, ish-oficer i inteligjencës ushtarake izraelite, tha:
“Nëse Trump i kërkon Netanyahut të tërhiqet nga Libani jugor, Siria apo edhe Gaza, mendoj se ai do të duhet ta bëjë.”
Publikisht, zyrtarët rajonalë këmbëngulin se nuk do të pranojnë okupim të përhershëm.
Presidenti libanez Joseph Aoun deklaroi:
“Qëllimi ynë është i qartë: të arrijmë tërheqjen izraelite.”
Megjithatë, në mënyrë private, disa pranojnë rrezikun që këto rregullime të bëhen të përhershme.
Një zyrtar tha:
“Izraeli vazhdon të shtyhet dhe të zgjerohet në territorin tonë dhe askush nuk po e ndalon. Ata duan të qëndrojnë pa afat dhe ta trajtojnë Libanin jugor si oborrin e tyre.”
Këto shqetësime janë shtuar nga retorika e figurave të djathta ekstreme në qeverinë izraelite dhe lëvizja e kolonëve.
Ministri i financave Bezalel Smotrich ka kërkuar rikthimin e vendbanimeve hebraike në Gaza, ndërsa kolonët kanë tentuar disa herë të hyjnë në Gaza, Siri dhe Liban.
Smotrich gjithashtu propozoi që lumi Litani të shpallet si “kufiri i ri” mes Izraelit dhe Libanit.
Muajin e kaluar, një grup prej 20 deputetësh të udhëhequr nga një anëtar i partisë Likud i kërkuan qeverisë të okupojë të gjithë territorin në jug të Litani dhe ta zbrazë atë nga popullsia libaneze.
Megjithëse këto qëndrime mbeten ende pakicë në politikën izraelite, ato kanë ngritur shqetësime tek fqinjët e Izraelit, sidomos duke pasur parasysh zgjerimin e vazhdueshëm të vendbanimeve hebraike në Bregun Perëndimor që nga viti 1967.
Një diplomat arab përfundoi:
“Sigurisht që vendosja e kolonive në Gaza, Liban dhe Siri është ende një ide ekstreme dhe pakicë. Por ajo që Izraeli po bën sot në Bregun Perëndimor, para 20 vitesh do ta kishim konsideruar gjithashtu ekstreme dhe pakicë. Kjo tregon drejtimin që po merr kjo shoqëri.”
