Presidenti turk Recep Tayyip Erdoğan ka intensifikuar përpjekjet diplomatike për të sjellë Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Iranin në tryezën e negociatave.
Sipas mediave turke, Erdoğan ka propozuar mbajtjen e një samiti trilateral që mund të jetë kyç për uljen e tensioneve në Lindjen e Mesme.
Siç raporton kolumnistja e njohur turke Hande Fırat, Erdoğan e ka paraqitur idenë e një takimi në nivel të lartë gjatë një bisede telefonike me presidentin amerikan Donald Trump, më 27 janar.
Formati i propozuar do të përfshinte liderët e Turqisë, SHBA-së dhe Iranit, ndërsa samiti potencialisht mund të mbahej përmes videokonference.
Sipas raportit, Trump ka reaguar pozitivisht ndaj këtij propozimi. Tema kryesore e bisedës ishte kriza iraniane, ku Erdoğan theksoi qëndrimin e palëkundur të Ankarasë: zgjidhja duhet kërkuar në tryezën e negociatave, jo përmes rrugës ushtarake.
Dhjetë ditë diplomaci intensive “shatl”
Propozimit për samit i parapriu një periudhë kritike dhjetëditore kontaktesh intensive, të udhëhequra nga ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan. Gjatë kësaj kohe, Ankaraja veproi si ndërmjetës kyç:
📌 14 janar: Fidan zhvilloi dy biseda me ministrin e Jashtëm iranian Abbas Araghchi.
📌 Janar: u mbajt një takim i rëndësishëm me sekretarin amerikan të Shtetit Marco Rubio.
📌 Kontakte speciale: Fidan u takua dy herë në Ankara me Tom Barrack, një person me besim të lartë të Donald Trumpit.
“Fija e përbashkët e të gjitha këtyre bisedimeve ishte e qartë: diplomacia, jo konflikti”, shkruan Fırat në raportin e saj.
Kushtet dhe pengesat: Çfarë kërkon Uashingtoni nga Teherani?
Edhe pse ekziston vullnet për dialog, Shtëpia e Bardhë i ka vendosur Iranit kushte të rrepta për rikthimin në negociata:
▪ Dorëzimi ose eliminimi i uraniumit të pasuruar.
▪ Mbyllja e objekteve të mbetura bërthamore.
▪ Çmontimi i kapaciteteve raketore me rreze të gjatë.
▪ Ndërprerja e kërcënimeve ndaj Izraelit.
Ankaraja vlerëson se pikërisht kushti i katërt — raporti me Izraelin — është thelbi i presionit amerikan. Zyrtarët turq besojnë se një gjest simbolik diplomatik nga Teherani, së bashku me uljen e presionit politik brenda Izraelit, mund të hapë rrugën për një marrëveshje, ndoshta edhe përmes bashkëpunimit në fushat e naftës apo shkëmbimit teknologjik.
Strategjia turke mbështetet në koordinimin me Katarin dhe Omanin për të shmangur një ndërhyrje ushtarake që do ta destabilizonte gjithë rajonin. Thelbi i ndërmjetësimit turk përmblidhet në një fjali:
“As Irani nuk godet, as Shtetet e Bashkuara nuk humbasin prestigjin.”
Nëse presidenti iranian Masoud Pezeshkian pranon ftesën e Erdoğan-it, bota së shpejti mund të dëshmojë një takim historik diplomatik që do të ndryshonte rrënjësisht hartën gjeopolitike të Lindjes së Mesme.
