Me shpërbërjen e Forcave Demokratike Siriane dhe integrimin e tyre në strukturat ushtarake në Damask, autonomisë së verilindjes së vendit iu dha fund. “Jo”-ja gjeopolitike e Turqisë nga viti 2015 mori epilogun e saj përfundimtar, ndërsa Siria e bashkuar hap një faqe të re pas 15 vjetësh luftë.
Kur presidenti turk Recep Tayyip Erdoğan shqiptoi në vitin 2015 fjalinë që do të hynte në historinë e gjeopolitikës së Lindjes së Mesme — “Pavarësisht çmimit, nuk do të lejojmë kurrë krijimin e një shteti në veri të Sirisë, në jug të kufirit tonë” — shumë analistë perëndimorë e konsideruan atë thjesht një slogan politik.
Në atë kohë, Forcat Demokratike Siriane (SDF), me mbështetjen e gjerë të Uashingtonit, po merrnin kontrollin e territoreve dhe burimeve të mëdha.
Njëmbëdhjetë vjet më vonë, në gusht të vitit 2026, këto fjalë tingëllojnë si një parashikim i saktë i një pashmangshmërie gjeopolitike.
Me shpalljen zyrtare të shpërbërjes së Forcave Demokratike Siriane dhe integrimin e tyre të plotë në strukturat e shtetit qendror sirian, zyrtarisht iu dha fund njërit prej eksperimenteve më ambicioze dhe më të diskutueshme në historinë e re të Lindjes së Mesme.
Administrata Autonome e Sirisë Veriore dhe Lindore (AANES), e cila kontrollonte një zonë të gjerë që përfshinte fushat kryesore të naftës, hambarët e drithit dhe pikat strategjike kufitare, pushoi së ekzistuari si entitet i pavarur politik dhe ushtarak.
Deklarata nga Pallati Popullor: Fundi i një epoke
Pamjet që të martën u përhapën në mbarë botën nga Pallati Popullor në Damask mbartnin një simbolikë të thellë.
Gjenerali Mazloum Abdi, i cili për vite ishte fytyra e aleancës ushtarake kurdo-arabe dhe partneri kryesor i koalicionit ndërkombëtar kundër DEASH-it, doli para kamerave dhe iu drejtua opinionit publik.
“Sot shpallim përfundimin e misionit të Forcave Demokratike Siriane dhe, me përgjegjësi të plotë, njoftojmë shpërbërjen e tyre si forcë e pavarur ushtarake”, deklaroi Abdi.
Kjo deklaratë shënoi përfundimin e një procesi disamujor, gjatë të cilit formacionet ushtarake, që në kulmin e fuqisë së tyre numëronin rreth 100 mijë luftëtarë, u integruan në brigadat e ushtrisë zyrtare siriane.
Bërthama e SDF-së, Njësitë e Mbrojtjes së Popullit (YPG), të cilat për vite përbënin një problem të madh për Ankaranë zyrtare për shkak të lidhjeve të tyre me Partinë e Punëtorëve të Kurdistanit (PKK), e kishin nisur këtë proces edhe më herët.
Që në mars të vitit 2026, komandanti i YPG-së, Sipan Hamo, ishte emëruar zëvendësministër i Mbrojtjes i Sirisë, përgjegjës për zonat lindore. Ky emërim ishte një sinjal i qartë për drejtimin në të cilin po zhvilloheshin negociatat e fshehta.
Rrjedha e ngjarjeve që çoi në këtë ndryshim tektonik u përshpejtua pas rënies dramatike të regjimit të Bashar al-Assadit në dhjetor të vitit 2024.
Me ardhjen e qeverisë së re, të drejtuar nga presidenti Ahmed al-Sharaa, harta politike e Sirisë filloi të riformësohej me shpejtësi. Pushteti i ri në Damask e përcaktoi rivendosjen e sovranitetit të plotë shtetëror në çdo pjesë të territorit si prioritetin e tij absolut.
Megjithëse kurdët për vite kishin gëzuar mbrojtjen e Shteteve të Bashkuara, përparësitë politike globale të Uashingtonit ndryshuan rrënjësisht.
Administrata amerikane e zhvendosi gradualisht vëmendjen drejt stabilizimit të marrëdhënieve me qeverinë e re qendrore në Damask, duke e lënë SDF-në pa mbështetësin e saj kryesor ndërkombëtar.
Pika e kthesës ndodhi në janar të vitit 2026, kur forcat qeveritare, përmes një operacioni ushtarak, morën kontrollin e pjesës më të madhe të territorit që më parë mbahej nga forcat kurde.
E gjendur përballë presionit ushtarak nga njëra anë dhe kërcënimit të pashmangshëm turk nga ana tjetër, udhëheqja e SDF-së pranoi një marrëveshje për integrimin gradual të strukturave ushtarake, të sigurisë dhe civile në institucionet shtetërore.
Shpërbërja e strukturave paralele: Nafta, burgjet dhe kufijtë
Procesi i integrimit nuk përfshiu vetëm dorëzimin e armëve dhe ndryshimin e uniformave.
Gjatë dekadës së fundit, AANES kishte ndërtuar institucione të plota paralele, nga kuvendet lokale dhe shërbimet e sigurisë deri te administrimi i burimeve kryesore ekonomike.
Të gjitha këto struktura tani po kalojnë nën kontrollin e drejtpërdrejtë të ministrive në Damask.
Burimet më të mëdha të pasurisë energjetike të Sirisë në provincat Deir ez-Zor dhe Hasaka janë rikthyer nën kompetencën e Ministrisë së Naftës dhe Burimeve Minerale.
Pikat strategjike kufitare drejt Irakut dhe Turqisë u janë dorëzuar shërbimeve shtetërore kufitare dhe doganave.
Objektet ku mbahen mijëra pjesëtarë të kapur të DEASH-it dhe familjet e tyre, duke përfshirë kampin famëkeq Al-Hol, kanë kaluar nën administrimin e Ministrisë së Punëve të Brendshme dhe ushtrisë siriane.
Me këto hapa është rivendosur hapësira e përbashkët ekonomike dhe administrative e Sirisë, duke i dhënë fund pavarësisë ekonomike të verilindjes së vendit.
Një fitore strategjike për Turqinë
Nga këndvështrimi turk, shpërbërja e SDF-së përfaqëson një fitore diplomatike dhe strategjike të politikës së ndjekur prej vitesh.
Deklaratat e Erdoganit nga viti 2015 se Ankaraja nuk do të toleronte asnjë “korridor kurd” apo entitet shtetëror përgjatë kufirit të saj jugor u shndërruan në boshtin e politikës së jashtme turke.
Ky objektiv u realizua përfundimisht përmes ndërthurjes së forcës ushtarake, presionit diplomatik dhe ndryshimit të rrethanave gjeopolitike.
Për popullin kurd në Siri, kjo përfaqëson fundin e një epoke të mbushur me pritshmëri të mëdha, por edhe fillimin e një lufte të re dhe më pragmatike.
Siç theksoi Mazloum Abdi në fjalimin e tij të fundit, vëmendja tani po zhvendoset nga autonomia e armatosur te përpjekjet për sigurimin e të drejtave politike dhe kushtetuese të kurdëve brenda sistemit juridik të Sirisë.
Bisedimet e zhvilluara ndërmjet Ahmed al-Sharaas, Mazloum Abdit dhe Ilham Ahmedit, bashkëkryetare për marrëdhëniet e jashtme të AANES-it, pak para shpalljes zyrtare të shpërbërjes, tregojnë se Damasku do të duhet të ofrojë një shkallë të caktuar të të drejtave kulturore dhe vetëqeverisjes lokale për të garantuar stabilitet afatgjatë.
Siria hap një faqe të re
Pas pothuajse një dekade e gjysmë konfliktesh që e shkatërruan Sirinë, shpërbërja e SDF-së përçon një mesazh të qartë: epoka e ndarjes dhe fragmentimit të vendit ka përfunduar.
Me rivendosjen e kontrollit të pushtetit qendror mbi lindjen e vendit, Siria hyn në fazën e rindërtimit, por njëkohësisht përballet me pyetje të vështira politike për organizimin e saj të brendshëm.
Edhe pse vizioni i një Rojave autonome si njësi e pavarur ushtarake dhe politike tashmë i përket historisë, mbetet për t’u parë se si do të arrijë pushteti i ri në Damask ta ruajë ekuilibrin ndërmjet synimit për një centralizim të fuqishëm dhe realitetit të një verilindjeje multietnike, e cila kërkon njohjen dhe respektimin e veçorive të saj.
Ajo që është e sigurt është se letrat në Lindjen e Mesme janë përzier sërish, ndërsa “jo”-ja gjeopolitike e Turqisë nga viti 2015 mori epilogun e saj përfundimtar në territorin sirian në vitin 2026.
