Ushtria amerikane do të tërhiqet plotësisht nga Iraku deri në fund të shtatorit të këtij viti. Ky vendim historik u konfirmua nga kryeministri i ri irakian, Ali Zaidi, gjatë takimit me presidentin amerikan Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë.
Me këtë takim, dy liderët konfirmuan zyrtarisht afatin e paralajmëruar prej kohësh për tërheqjen e trupave amerikane nga vendi, çështje për të cilën janë zhvilluar negociata intensive gjatë viteve të fundit, transmeton agjencia DPA.
Kryeministri i ri irakian, Zaidi, një ish-biznesmen pa përvojë të mëparshme politike, i cili mori detyrën në fund të muajit prill, mbërriti në Uashington në krye të një delegacioni të lartë zyrtar. Në fokus të vizitës së tij të parë diplomatike në Shtetet e Bashkuara nuk ishte vetëm çështja ushtarake, por edhe nënshkrimi i një sërë memorandumesh mirëkuptimi në sektorin e naftës dhe gazit.
Presidenti Trump e priti ngrohtësisht kryeministrin irakian në Shtëpinë e Bardhë, duke deklaruar para mediave se mes tyre ekziston një “kimi e shkëlqyer”.
“Nuk mendojmë se ushtria jonë është më e nevojshme atje”, u tha Trump gazetarëve para takimit. Ai shtoi se ushtarët amerikanë ndodhen në Irak vetëm për të ndihmuar në raste emergjente, por shprehu bindjen se së shpejti nuk do të ketë më nevojë për një prani të tillë.
Trump foli gjithashtu për bashkëpunimin e ardhshëm ekonomik ndërmjet dy vendeve.
“Iraku ka potencial të jashtëzakonshëm falë naftës së tij. Do të lidhim shumë marrëveshje, do të krijojmë vende pune për të dyja vendet dhe do të importojmë sasi të mëdha nafte nga ajo zonë”, deklaroi ai, pa dhënë hollësi të tjera.
Fazat e tërheqjes dhe sfida më e madhe: milicitë iraniane
Shtetet e Bashkuara, gjatë muajve të fundit, e kanë zvogëluar ndjeshëm numrin e ushtarëve të tyre në Irak, i cili më parë vlerësohej në rreth 2.500.
Në muajin janar, trupat amerikane u larguan nga baza strategjike Ain al-Asad, duke ua dorëzuar kontrollin forcave irakiane të sigurisë. Aktualisht, njësitë e mbetura amerikane janë të vendosura në Erbil, në veri të vendit, në një bazë pranë aeroportit të Bagdadit, si dhe në Zonën e Gjelbër, të siguruar në mënyrë të rreptë në qendër të kryeqytetit.
Megjithatë, procesi i tërheqjes shoqërohet me një kusht jashtëzakonisht të rrezikshëm të qeverisë irakiane: çarmatimin e formacioneve të fuqishme paraushtarake, të mbështetura nga Irani, të cilat kanë ndikim të madh ushtarak dhe politik në shoqërinë irakiane.
Qeveria e Zaidit u ka dhënë atyre një ultimatum të qartë që t’i dorëzojnë armët deri më 30 shtator.
Sipas kryeministrit irakian, pas kësaj date këto grupe të armatosura nuk do të kenë më “të drejtë ekzistence”. Analistët e vlerësojnë këtë hap si sfidën më të madhe të sigurisë për qeverinë e re, duke marrë parasysh se milicitë më të fuqishme proiraniane kanë bërë tashmë të qartë se refuzojnë të çarmatosen.
Konteksti historik: Dy dekada prani amerikane
Në rast se trupat amerikane tërhiqen plotësisht deri në fund të shtatorit, kjo do të shënojë mbylljen e njërit prej kapitujve më të ndërlikuar në historinë moderne ushtarake të Shteteve të Bashkuara.
Marrëdhëniet ndërmjet SHBA-së dhe Irakut gjatë dy dekadave të fundit kanë kaluar nëpër disa faza dramatike.
Pas pushtimit ushtarak të vitit 2003 dhe rrëzimit të regjimit të Saddam Husseinit, Shtetet e Bashkuara kishin në një periudhë më shumë se 160.000 ushtarë të dislokuar në Irak.
Tërheqja e parë “e plotë” ndodhi në fund të vitit 2011, kur në vend mbeti vetëm një kontingjent i vogël diplomatësh dhe këshilltarësh.
Megjithatë, situata gjeopolitike ndryshoi në mënyrë drastike në vitin 2014. Vakumin e sigurisë dhe paqëndrueshmërinë e shfrytëzoi organizata terroriste Shteti Islamik (ISIL), duke pushtuar territore të mëdha në Irak dhe në Sirinë fqinje.
Shtetet e Bashkuara u detyruan atëherë të merrnin drejtimin e koalicionit ndërkombëtar dhe t’i rikthenin trupat në territorin irakian për ta mposhtur ushtarakisht organizatën terroriste.
Megjithëse ISIL-i sot është mposhtur territorialisht dhe është reduktuar në celula të fshehta, të cilat herë pas here kryejnë sulme guerile, prania e ushtrisë amerikane vazhdoi, pjesërisht edhe për shkak të tensioneve në rritje me Iranin.
Gjatë viteve të fundit, Iraku është shndërruar në një lloj fushe për përplasjen e ndikimit ndërmjet Uashingtonit dhe Teheranit. Në kulmin e tensioneve, aviacioni amerikan ka bombarduar jo vetëm pozicionet e ISIL-it, por edhe objektivat e milicive iraniane në Irak.
Për këtë arsye, fraksionet politike dhe ushtarake në Irak, të cilat kanë lidhje të ngushta me Teheranin, prej vitesh kanë ushtruar presion të madh dhe kanë miratuar rezoluta parlamentare, duke kërkuar largimin përfundimtar të trupave amerikane.
Duket se ky synim tani mund të realizohet.
