Një 28-vjeçar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, pas një operacioni në tru, prej dy vitesh sheh fytyrën e maces së tij Luna te njerëzit që takon. Ky çrregullim i rrallë i perceptimit vizual është paraqitur për herë të parë në mënyrë fotorealiste me ndihmën e inteligjencës artificiale, raporton ScienceAlert.
Një rast i pazakontë i është shtuar literaturës mjekësore. Karl, një 28-vjeçar që jeton në verilindje të SHBA-së, prej dy vitesh përjeton një fenomen të çuditshëm: kur shikon fytyrat e njerëzve, ai sheh tiparet e maces së tij Luna.
Gjithçka filloi pas një operacioni në tru
Simptomat shqetësuese u shfaqën pasi Karl iu nënshtrua një ndërhyrjeje kirurgjikale për heqjen e një keqformimi arteriovenoz, një grumbull enësh jonormale të gjakut që mund të shkaktojë hemorragji në tru.
Rasti është dokumentuar nga studiues të Dartmouth College dhe Brigham and Women’s Hospital në SHBA, ndërsa rezultatet janë publikuar në revistën shkencore Cortex.
Sipas studiuesve, episodet e këtij çrregullimi vizual zakonisht zgjasin disa orë, por ndonjëherë mund të vazhdojnë gjatë gjithë ditës.
Tiparet e maces bashkohen natyrshëm me fytyrat njerëzore
Një nga aspektet më të pazakonta të rastit është mënyra se si Karl i percepton fytyrat.
Sipas studimit, tiparet e maces nuk shfaqen sikur janë vendosur artificialisht mbi fytyrat e njerëzve, por bashkohen natyrshëm me to.
Madje, kur personi ndryshon pozicionin ose distancën, edhe tiparet e perceptuara ndryshojnë në mënyrë të natyrshme.
Fenomeni lidhet me një çrregullim të njohur si palinopsia, që nënkupton rishfaqjen e një imazhi ose objekti të parë më herët.
Ndërsa deformimi i perceptimit të fytyrave njihet në mjekësi si prosopometamorfopsia.
Gjatë operacionit iu hoq një pjesë e lobit temporal të djathtë
Përpunimi dhe njohja e fytyrave varen në masë të madhe nga lobi temporal i djathtë i trurit.
Gjatë operacionit të Karlit, mjekëve iu desh të hiqnin një pjesë të kësaj zone.
Psikologu dhe neuroshkencëtari Brad Duchaine nga Dartmouth College shpjegoi se fakti që Karl sheh tiparet e maces te fytyrat njerëzore, ose tipare njerëzore te macja e tij, tregon se kujtesa mund të ndikojë drejtpërdrejt në perceptimin vizual.
Sipas tij, truri mund të rikthejë nga kujtesa karakteristika të caktuara dhe t’i ndërthurë ato me pamjet që njeriu sheh në atë moment.
Inteligjenca artificiale ndihmoi në paraqitjen e asaj që sheh pacienti
Për të kuptuar më mirë përvojën e Karlit, studiuesi Brad Duchaine dhe vetë pacienti përdorën mjete të inteligjencës artificiale për të krijuar një imazh që pasqyron mënyrën se si ai i percepton fytyrat.
Sipas studiuesve, teknologjitë e reja të inteligjencës artificiale mund të ndihmojnë ndjeshëm në studimin e çrregullimeve të tilla.
Me vetëm disa fjalë ose fjali, sistemet e inteligjencës artificiale mund të krijojnë imazhe brenda pak sekondash.
Këto imazhe më pas mund të përmirësohen vazhdimisht, derisa të përputhen sa më shumë me atë që pacienti sheh në të vërtetë.
Pacientët mund të marrin pjesë drejtpërdrejt në procesin e vizualizimit
Duchaine theksoi se inteligjenca artificiale ofron mundësi për të krijuar paraqitje shumë më të sakta të përvojave të personave që vuajnë nga çrregullimet e perceptimit vizual.
Sipas tij, të kuptuarit e asaj që sheh pacienti e bën më të lehtë studimin e gjendjes dhe gjetjen e mënyrave për ta trajtuar ose kontrolluar atë.
Një përparësi tjetër është se pacientët tani mund të marrin pjesë drejtpërdrejt në krijimin dhe përmirësimin e këtyre imazheve.
Një rast i ngjashëm ishte regjistruar në vitin 1986
Një fenomen i ngjashëm ishte dokumentuar edhe në vitin 1986, në një studim të publikuar në revistën Cortex.
Në atë rast, një grua 58-vjeçare po udhëtonte me autobus kur pa qenin e racës pudëll të një pasagjeri tjetër.
Kur e ktheu shikimin drejt udhëtarëve të tjerë, ajo filloi t’i shihte të gjithë me fytyra qensh.
Edhe kjo paciente kishte pësuar dëmtime në tru si pasojë e një goditjeje në tru.
Dëmtimi kishte ndikuar gjithashtu në aftësinë e saj për të njohur njerëzit e afërt dhe madje edhe banesën e vet.
Çfarë tregojnë këto raste për funksionimin e trurit?
Studiuesit vazhdojnë të analizojnë mekanizmat që shkaktojnë këto çrregullime të pazakonta.
Rastet e perceptimit të fytyrave të maceve dhe qenve tregojnë se truri i përpunon fytyrat njerëzore ndryshe nga objektet e tjera që shohim.
Kjo për faktin se tiparet e kafshëve shfaqen vetëm te fytyrat e njerëzve dhe jo te pemët, mobiliet apo objektet e tjera.
Sipas shkencëtarëve, kjo përbën një tjetër dëshmi se truri nuk mbështetet vetëm në informacionin që marrin sytë, por ndërthur njëkohësisht edhe të dhëna të tjera, përfshirë kujtesën.
Nevojiten studime të mëtejshme
Për të kuptuar më thellë këto fenomene, studiuesit theksojnë nevojën për më shumë raste klinike dhe përdorim më të gjerë të inteligjencës artificiale.
Ata vlerësojnë se kuptimi i çrregullimeve të perceptimit vizual varet nga përshkrimi sa më i saktë i asaj që përjetojnë pacientët.
Për këtë arsye, vizualizimet fotorealiste pritet të bëhen një mjet gjithnjë e më i rëndësishëm për dokumentimin dhe studimin e këtyre gjendjeve të rralla neurologjike.
