Kryeministri i Sllovenisë, Janez Janša, ka kërcënuar se vendi i tij do të bllokojë negociatat e anëtarësimit të Serbisë në Bashkimin Evropian, derisa Beogradi të dorëzojë arkivat e UDBA-s dhe të shërbimeve të tjera të ish-Jugosllavisë. Komisionerja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, shpreson që kjo çështje të zgjidhet me qeverinë e re të Serbisë.
Kryeministri slloven Janez Janša kërkon që Beogradi t’ia dorëzojë Lubjanës arkivat e ish-shërbimeve federale jugosllave që kanë të bëjnë me Slloveninë, duke e kushtëzuar mbështetjen e vendit të tij për negociatat e anëtarësimit të Serbisë në Bashkimin Evropian me përmbushjen e kësaj kërkese.
Janša pretendon se kjo nuk është një kërkesë e re, por thjesht zbatim i Marrëveshjes për Çështjet e Trashëgimisë së ish-shtetit të përbashkët, raporton portali slloven 24ur.com.
Komisionerja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, gjatë emisionit 24UR Zvečer, rikujtoi se marrëveshja parasheh ndarjen e arkivave që nga viti 1918 dhe jo vetëm të dokumenteve të periudhës së fundit të Jugosllavisë.
“Shpresoj se me qeverinë e re në Serbi do të arrijmë ta zgjidhim me sukses këtë çështje, e cila nuk ka të bëjë vetëm me marrëdhëniet ndërmjet Sllovenisë dhe Serbisë, por edhe me shtetet e tjera, në frymën e marrëdhënieve të mira fqinjësore dhe duke parë drejt së ardhmes”, deklaroi Kos.
Ajo shtoi se Bashkimi Evropian ekziston pikërisht sepse shtetet që dikur kishin luftuar kundër njëri-tjetrit, si Franca dhe Gjermania gjatë Luftës së Dytë Botërore, kishin vendosur të shikonin drejt së ardhmes dhe të zgjidhnin çështjet e hapura nga e kaluara, në vend që të mbeteshin peng i saj.
Çfarë pret BE-ja nga qeveria e re e Serbisë?
Marta Kos është takuar me përfaqësuesit e Listës Studentore, fituese të zgjedhjeve në Serbi, me të cilët ka diskutuar për prioritetet pas formimit të qeverisë së re.
“Ajo që kërkojnë studentët në Serbi është në fakt e njëjta gjë që Bashkimi Evropian kërkon nga Serbia në negociatat e anëtarësimit”, tha Kos, duke përmendur sundimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit, gjyqësorin e pavarur dhe mediat e lira.
“Ne mund t’i ndihmojmë shumë në këto fusha, sepse këta janë hapa që Serbia duhet t’i ndërmarrë nëse dëshiron të përparojë në negociatat e anëtarësimit”, theksoi ajo.
Kos bëri të ditur se planifikon ta vizitojë Beogradin sapo të formohet qeveria e re.
Në shtator, ajo kishte anuluar vizitën në Serbi për shkak të glorifikimit të kriminelit të luftës Ratko Mladić, ndërsa presidenti i atëhershëm, Aleksandar Vučić, e kishte cilësuar arsyetimin e saj si “jashtëzakonisht të shkurtër, por si gjithmonë, budalla”.
“Zoti Vučić duket se ka një simpati të veçantë për mua, sidomos që nga shtatori i kaluar, kur për herë të parë thashë se kemi probleme në Beograd. Por shikoni ku ndodhet ai sot”, u përgjigj Kos.
Janša kërkon dorëheqjen e Marta Kos
Ndërkohë, edhe vetë Marta Kos është vënë në shënjestër të kritikave të Janez Janšës.
Në fillim të majit, Janša kishte shkruar në platformën X se Kos ishte “kapur në një gënjeshtër të madhe” në Parlamentin Evropian dhe se do të duhej të jepte dorëheqje ose do të shkarkohej nga detyra.
“Zoti Janša nuk është shefi im. Shefja ime është Ursula von der Leyen. Vetëm ajo vendos nëse mund të vazhdoj të qëndroj në detyrë apo jo”, deklaroi Kos.
Ajo përsëriti gjithashtu se nuk kishte qenë bashkëpunëtore e UDBA-s, siç pretendohet nga Partia Demokratike Sllovene (SDS) e Janšës.
