Banorët e fshatit të vogël bregdetar Zvërnec në Shqipëri mbetën të tronditur kur Jared Kushner, dhëndri i presidentit amerikan Donald Trump, prezantoi planet për ndërtimin e një resorti luksoz mesdhetar.
Megjithatë, siç raporton The Wall Street Journal (WSJ) në një hetim të gjerë, pas pamjeve luksoze të projektit fshihet një histori e errët që përfshin akuza për përvetësim toke, trafik ndërkombëtar të kokainës dhe pastrim parash.
Personazhi kryesor i kësaj afere, përveç Kushnerit, është Artur Shehu – një njeri të cilin banorët e zonës e akuzojnë se ua ka marrë tokën e trashëguar nga të parët, ndërsa prokurorët evropianë e akuzojnë se është një nga drejtuesit e një karteli të madh të drogës.
U shpërfillën paralajmërimet e banorëve, u paguan mbi 120 milionë dollarë
Toka ku Kushner synon të ndërtojë vila dhe hotele luksoze ndodhet në një gadishull të ngushtë, të rrethuar nga deti i kaltër dhe Laguna e Nartës, e njohur për tufat e flamingove.
Banorët pretendojnë se dikur aty kultivonin patate dhe qepë, përpara se prona t’u merrej në fillim të viteve 2000 nga Artur Shehu.
Kur mësuan për planet amerikane, banorët i shkruan Kushnerit dhe ekipit të tij, duke i paralajmëruar se prej gati dy dekadash janë në procese gjyqësore me Shehun.
Në letër ata theksuan qartë se “lokacioni i përket fshatit dhe banorëve të tij” dhe kërkuan që projekti të mos vazhdonte.
Megjithatë, në vend që planet të ndaleshin, grupi investues i Kushnerit vazhdoi projektin dhe, sipas WSJ-së, në fillim të këtij viti i pagoi Shehut më shumë se 120 milionë dollarë për tokën e kontestuar.
Vetëm dy muaj më vonë, Prokuroria e Posaçme e Shqipërisë, SPAK, kërkoi arrestimin e Shehut, duke e akuzuar se kishte rol drejtues në një operacion ndërkombëtar të trafikimit të kokainës nga Amerika e Jugut drejt Evropës.
Kjo polemikë është goditja më e fundit ndaj ambicieve të Kushnerit në sektorin e pasurive të paluajtshme në Ballkan.
Një projekt i ngjashëm i tij në Serbi, i cili tërhoqi vëmendje për shkak të dhënies pa tender të tokës shtetërore në qendër të Beogradit, dështoi në fund të vitit të kaluar pas protestave masive dhe arrestimit të zyrtarëve vendas.
Kush është Artur Shehu dhe si përfundoi në Miami?
Sot, 60-vjeçari Shehu jeton në Miami, ku së bashku me bashkëshorten zotëron një vilë luksoze.
Rruga e tij drejt Floridës kaloi përmes viteve të trazuara të 1990-ta në Shqipëri.
Në kohën e kaosit, mungesës së rendit dhe rënies së skemave piramidale që e çuan vendin në prag të luftës civile, Shehu u shfaq si një biznesmen që drejtonte një hotel në Vlorë.
Sipas dëshmisë së Dritan Zaganit, ish-oficer i policisë shqiptare që e kishte hetuar, Shehu ishte që atëherë nën vëzhgim për dyshime se merrej me trafik marihuane dhe njerëzish me skafe drejt Italisë.
Pas një përleshjeje të armatosur me një bandë rivale në një kafene në vitin 1999, Shehu u largua nga vendi.
Ai gjeti strehim në SHBA, ku në vitin 2001 fitoi azil duke pretenduar se ishte përndjekur nga banda pro-komuniste, të cilat sipas tij i kishin vrarë xhaxhain dhe vëllain.
Avokati i tij, Kujtim Cakrani, i mohon kategorikisht të gjitha akuzat, duke pretenduar se Shehu nuk është as trafikant droge dhe as përvetësues tokash, ndërsa të gjitha transaksionet e tij, sipas tij, kanë qenë të ligjshme.
Megjithatë, policia evropiane gjatë viteve në vijim e ka parë shpesh në shoqërinë e personave të dyshimtë.
WSJ thekson se prokurorët italianë në vitin 2012 u përpoqën ta arrestonin për lidhje me mafian. Ai drejtonte një pastiçeri dhe kishte dhënë me qira një hapësirë për kazino një bosi italian.
Në vitin 2019 ai u fotografua në Mallorca gjatë një takimi me një nga bosët më të njohur të mafias evropiane.
Situata ndryshoi në qershor të këtij viti.
Pasi hetues spanjollë, belgë dhe nga vende të tjera evropiane dorëzuan dosje voluminoze në SPAK, u lëshua urdhër-arrest për Shehun dhe 19 persona të tjerë.
Prokurorët pretendojnë se grupi mbikëqyrte prodhimin e kokainës në Ekuador, e fshihte atë në ngarkesa me qymyr, sojë dhe produkte frutash dhe më pas e transportonte përmes porteve holandeze drejt fabrikave të vogla në vende të ndryshme të Evropës.
Paratë e fituara, sipas prokurorëve, ktheheshin në Shqipëri me autobusë në formë të parave të gatshme ose përmes kriptovalutave dhe më pas pastroheshin përmes ndërtimit të kullave në Tiranë dhe blerjes së tokave bregdetare.
Prokurorët veçojnë posaçërisht tokën në Zvërnec – pikërisht atë që Kushner tani dëshiron ta zhvillojë.
Dokumentet osmane dhe “Revolucioni i Flamingove”
Mënyra se si Shehu e fitoi tokën është një histori më vete.
Gjykatat shqiptare kanë konstatuar se rrjeti i lidhur me Shehun përdori dokumente të falsifikuara për të përvetësuar parcela.
Në një rast të vitit 2007, një arkivist, gjatë përkthimit të dokumenteve të vjetra osmane, ndryshoi emrin e pronarit origjinal dhe në vend të tij vendosi emrin “Seit Shehu”, paraardhës i Artur Shehut.
Edhe pse Gjykata e Lartë e Shqipërisë i shpalli këto dokumente të falsifikuara, beteja juridike mbeti e bllokuar në labirintin e sistemit gjyqësor shqiptar dhe Shehu nuk u detyrua asnjëherë t’ua kthente tokën banorëve.
Ndërkohë, ekipi i Kushnerit vazhdoi punimet në terren.
Grupi Sazan Real Estate Development, ku përfshihen Kushner, zhvilluesi amerikan Asher Abehsera dhe familja e pasur nga Katari Al-Khayyat, në prill rrethoi gadishullin me tela me gjemba.
Situata u përshkallëzua pasi në internet u publikua një video ku shihen roje private duke goditur me grusht në qafë një banor lokal dhe duke e tërhequr nëpër plazh, ndërsa policia e vëzhgon situatën nga anash.
Kjo shkaktoi protesta të përditshme disamujore në Tiranë, të cilat u quajtën “Revolucioni i Flamingove”. Gjatë protestave, qytetarët mbanin fotografi të flamingove dhe të Donald Trumpit.
Partneri i Kushnerit, Abehsera, u mbrojt duke deklaruar se nuk kishin qenë në dijeni të kontesteve gjyqësore, megjithëse më vonë u publikuan dëshmi se ata ishin paralajmëruar me shkrim.
Një zëdhënës i grupit të Kushnerit i tha WSJ-së se “besojnë se blerja e tokës është realizuar në përputhje me ligjin”, duke ia lënë çështjen sistemit gjyqësor shqiptar.
Pavarësisht kundërshtimit të banorëve lokalë, aktivistëve mjedisorë dhe madje edhe yjeve ndërkombëtarë si Dua Lipa, mega-projekti me vlerë 5 miliardë dollarë gëzon mbështetje të fuqishme nga kryeministri shqiptar Edi Rama.
Për banorët e Zvërnecit, kjo është vetëm vazhdimi i një makthi.
“E vetmja gjë që dua tani është të ma kthejnë tokën time”, deklaroi për gazetën amerikane Kostaq Konomi, drejtues i këtij fshati të vogël shqiptar.
