Administrata e presidentit amerikan Donald Trump ka mbledhur gjatë këtij viti më shumë se 13 miliardë dollarë të ardhura nga shitja e naftës venezuelase, por ende nuk është e qartë se ku ndodhen këto para dhe si po përdoren, raportoi Financial Times.
Sipas përllogaritjeve të gazetës, Shtetet e Bashkuara morën kontrollin e eksporteve të naftës së Venezuelës pasi në janar kapën presidentin Nicolás Maduro dhe vendosën në pushtet zëvendëspresidenten Delcy Rodríguez.
Të ardhurat nga nafta përbëjnë rreth një të katërtën e Prodhimit të Brendshëm Bruto të Venezuelës, ndërsa lehtësimi i sanksioneve amerikane pritej të sillte një rimëkëmbje të konsiderueshme ekonomike në një vend që prej vitesh përballet me krizë të rëndë.
Megjithatë, ekonomistët thonë se shenjat e rimëkëmbjes deri tani janë të kufizuara, gjë që mund të tregojë se jo të gjitha të ardhurat nga shitja e naftës janë rikthyer në ekonominë venezuelase.
Financial Times e ka vlerësuar shumën e të ardhurave duke përdorur të dhënat për dërgesat e naftës së papërpunuar të mbledhura nga kompania Kpler, si dhe vlerësimet e çmimeve të naftës venezuelase nga Argus Media.
Vlera e fuçive për të cilat ekzistojnë vlerësime të drejtpërdrejta arrin rreth 11,5 miliardë dollarë, ndërsa sipas modeleve historike të çmimeve, të ardhurat totale vlerësohen në më shumë se 13 miliardë dollarë.
Qeveria venezuelase ka hapur një faqe interneti për të ndjekur të ardhurat nga shitja e naftës të menaxhuara nga SHBA-ja, por aktualisht aty figuron vetëm një transaksion – një transferim prej 300 milionë dollarësh në muajin mars.
SHBA-ja jep shpjegime të ndryshme
Washingtoni deri tani ka dhënë versione të ndryshme për atë që po ndodh me paratë.
Në një urdhër ekzekutiv të janarit thuhej se fondet i përkasin qeverisë venezuelase dhe se SHBA-ja i mban ato në një “kapacitet kujdestarie dhe shtetëror”.
Megjithatë, Trump më vonë deklaroi se të ardhurat do të ishin nën kontrollin e tij dhe se Shtetet e Bashkuara kanë “fituar shumë para” nga nafta venezuelase.
Departamenti amerikan i Energjisë tha se fondet do të shpërndahen “në dobi të popullit amerikan dhe atij venezuelas”, ndërsa Trump në qershor deklaroi se SHBA-ja, përmes të ardhurave nga nafta, i ka kompensuar shumëfish shpenzimet e operacionit ushtarak në Venezuelë.
“Shpenzimet i kemi kthyer 28 herë përmes naftës. Gjithashtu po fitojmë shumë”, tha Trump.
Anëtarë demokratë dhe republikanë të Kongresit amerikan kanë filluar të kërkojnë shpjegime nga administrata se ku ndodhen paratë dhe çfarë masash janë marrë për të parandaluar korrupsionin.
“Ndërhyrja e Trumpit në Venezuelë që nga fillimi ka pasur të bëjë me naftën, pushtetin dhe korrupsionin, ndërsa miliarda dollarë nga të ardhurat venezuelase të naftës kontrollohen nga administrata Trump pa transparencë dhe mekanizma të mjaftueshëm mbrojtës”, deklaroi kongresmeni demokrat Joaquin Castro.
Presioni rritet pas tërmetit shkatërrues
Çështja e fatit të parave venezuelase ka marrë edhe më shumë rëndësi pas dy tërmeteve shkatërruese që goditën vendin më 24 qershor.
Kombet e Bashkuara vlerësojnë se vetëm dëmet në ndërtesa dhe infrastrukturë do të arrijnë rreth 37 miliardë dollarë.
Zyrtarët amerikanë thonë se kontrolli mbi të ardhurat nga nafta është përdorur si mjet presioni ndaj Delcy Rodríguez, figurë kyçe e regjimit të mëparshëm të Maduros, e cila tani drejton vendin me orientime të caktuara nga Washingtoni.
Në një seancë dëgjimore në Kongres javën e kaluar, zyrtari amerikan Michael Kozak tha:
“Janë paratë e tyre, por duhet të marrin lejen tonë.”
Ai shtoi se fondet janë përdorur për shpenzime si pagat në sektorin publik dhe blerja e pajisjeve për industrinë e naftës.
Departamenti amerikan i Shtetit tha se “miliarda dollarë i janë paguar ekonomisë venezuelase” përmes këtij sistemi dhe se po zhvillohet mbikëqyrje financiare për të siguruar që paratë të përdoren në dobi të popullsisë.
Ekonomistët kërkojnë përgjigje
Ekonomistët venezuelas vlerësojnë se të ardhurat nga nafta këtë vit duhet të jenë dukshëm më të larta se më parë.
Francisco Rodríguez nga Qendra për Kërkime Ekonomike dhe Politike në Washington tha se Venezuela ndoshta nuk ka realizuar rritje më të shpejtë ekonomike pikërisht sepse SHBA-ja nuk ia ka transferuar qeverisë venezuelase të gjithë shumën e rritur të të ardhurave nga nafta.
Rritja zyrtare ekonomike në tremujorin e parë ishte 2,5 për qind, niveli më i ulët në pothuajse pesë vjet.
“Venezuela ndoshta nuk është rritur më shpejt, pavarësisht të ardhurave më të mëdha nga nafta, sepse SHBA-ja nuk ia ka transferuar qeverisë të gjithë rritjen e të ardhurave”, tha Rodríguez.
Edhe ish-deputeti i opozitës dhe ekonomisti José Guerra kërkoi më shumë transparencë.
“Ku janë paratë? Nuk ka transparencë dhe qeveria amerikane nuk na informon”, deklaroi ai.
Një pjesë e fondeve mund të përdoret për rindërtim
Pas tërmeteve, Delcy Rodríguez po përpiqet të sigurojë qasje në fondet që ndodhen jashtë vendit, përfshirë mjetet e Fondit Monetar Ndërkombëtar dhe arin venezuelas që mbahet nën kontrollin e Bankës së Anglisë për shkak të një procesi gjyqësor.
SHBA-ja ka ndarë 386 milionë dollarë ndihmë pas katastrofës dhe ka dërguar qindra ushtarë në Venezuelë për të ndihmuar në operacionet e shpëtimit dhe rindërtimit.
I ngarkuari me punë i SHBA-së në Caracas, John Barrett, tha se edhe paratë nga llogaritë e të ardhurave të naftës po vihen në dispozicion për rindërtimin pas tërmetit, por nuk specifikoi shumën.
Vlerësimi prej 13 miliardë dollarësh nuk përfshin të ardhurat nga eksporti i mineraleve, për të cilat zyrtarët amerikanë kanë thënë se administrata po i mbledh gjithashtu.
