Yusuf, i cili u takua me artistë, akademikë dhe muzikantë në Sufi Corner në Stamboll, foli për çështje të ndryshme që lidhen me karrierën e tij, nga pikat e kthesës në karrierë dhe orientimi drejt muzikës tradicionale.
Muzikanti dhe kompozitori Sami Yusuf, autor i shumë veprave, përfshirë albumet “Hasbi Rabbi”, “Barakah”, “Al-Mu’allim” dhe “My Ummah”, tha se muzika nuk është një mjet që përdoret për një qëllim të caktuar, por “një dhuratë hyjnore që ka ardhur nga qielli dhe që na kujton se kush jemi dhe kush duhet të jemi”, raporton Anadolu.
Yusuf, i cili u takua me artistë, akademikë dhe muzikantë në Sufi Corner në Stamboll, foli për çështje të ndryshme që lidhen me karrierën e tij, nga pikat e kthesës në karrierë dhe orientimi drejt muzikës tradicionale, deri te shkëputja nga bota e popit islamik dhe frymëzimi sufist pas veprave të tij.
Artisti tha se është rritur në një familje muzikantësh dhe se ka zgjedhur ta mbajë jetën private larg vëmendjes së publikut.
Duke theksuar se vitet e fëmijërisë dhe rinisë i kaloi në Londër, Yusuf tha se ndërsa bashkëmoshatarët e tij dëgjonin muzikë pop dhe rok gjatë viteve të shkollës, ai u orientua drejt Bach-ut dhe muzikës së makamëve.
– “Kur dëgjova 6 mijë britma, kuptova se diçka nuk shkonte”
Artisti tha se në vitet e para të karrierës ishte thuajse në qendër të zhanrit të popit islamik, i cili arrinte audiencë të madhe dhe se mbante pishtarin e kësaj rryme. Ai tregoi se gjatë periudhës së albumit të tij të dytë “Hasbi Rabbi”, humbi plotësisht besimin dhe dashurinë ndaj kësaj bote.
Sami Yusuf përshkroi me këto fjalë momentin e kthesës së tij të brendshme, kur, pak para se të dilte në skenë në një koncert në qytetin holandez Utrecht, iu kërkua të lexonte “Es-salatu ves-selam” në prapaskenë dhe dëgjoi nga pas perdes britmat e 6 mijë grave:
“Në atë moment thashë me vete: ‘Diçka nuk shkon këtu. Kjo nuk është e drejtë.’ Ajo botë ishte tërësisht ideologjike dhe politike. Nuk kishte asnjë lidhje me traditën apo artin e vërtetë. Edhe gjatë periudhës së albumit tim të parë, Al-Mu’allim, vendosnin shumë kufizime mbi instrumentet dhe më kërkonin të shmangia polifoninë. Atje muzika ishte shndërruar vetëm në një mjet propagande. Ndërsa muzika nuk është një mjet, një mënyrë që përdoret për një qëllim. Ajo është një dhuratë hyjnore që ka ardhur nga qielli dhe që na kujton se kush jemi dhe kush duhet të jemi. Pas një mosmarrëveshjeje të madhe me kompaninë, hoqa dorë nga gjithçka dhe për pesë vjet u shkëputa nga muzika, ndërsa fillova të hulumtoja dimensionet e brendshme të besimit tim dhe të muzikës tradicionale”.
– “Artisti bën një zgjedhje mes famës dhe së Vërtetës”
Duke thënë se në themel të muzikave tradicionale të botës qëndron një e vërtetë e vetme dhe e shenjta, artisti theksoi se koncepti modern i artit dhe industria muzikore kanë rënë në grackën e formalizmit.
Yusuf nënvizoi se artisti përballet gjithmonë me një zgjedhje themelore mes famës dhe së Vërtetës, duke kritikuar me këto fjalë mënyrën se si kultura popullore e ka shndërruar artin në një objekt konsumi:
“Nëse dëshiron famën, duhet të jesh modern, të dukesh i bukur dhe t’i përshtatesh kohës. Por tradita nuk mund të thjeshtohet dhe as të zbrazet nga përmbajtja. Njeriu duhet ta ngrejë veten lart, në nivelin e së vërtetës. Edhe muzika klasike perëndimore, me Rilindjen, humbi shpirtin e saj dhe në vend të universales vendosi egon. Kështu u shndërrua në një strukturë teknike dhe formaliste. Në fund përfundoi në pakuptimësi, pra në zhurmë. Në shkollat e muzikës nuk mund të mësojnë improvizimin. Sepse nuk dinë ta çlirojnë shpirtin, por mësojnë vetëm bindjen, si një ushtar. Ndërsa mjeshtrit e mëdhenj të së kaluarës nuk ndiqnin përsosmërinë. Ata ndiqnin shpirtin dhe lumturinë hyjnore”, tha ai.
– Frymëzimi sufist pas veprave “Nasimi” dhe “Being”
Duke folur edhe për historinë e krijimit të veprave “Nasimi” dhe “Being”, të cilat kanë marrë pëlqimin e madh të dëgjuesve, Yusuf tha se të dyja veprat janë frymëzuar nga mexhliset e dhikrit, pra hadrat, të dervishëve Shadhili në Marok.
Artisti tha se melodia e lindur në një atmosferë shpirtërore, kur u bashkua me poezinë e Imaduddin Nesimit me kërkesë të Ministrisë së Kulturës së Azerbajxhanit, u përshtat në mënyrë të përsosur me të si një martesë e lidhur në qiej, duke sjellë kështu veprën “Nasimi”.
Sa i përket veprës “Being”, Yusuf tha se u përpoq të rindërtonte strukturën e zërave polifonikë që ndërthuren dhe ngrihen njëri pas tjetrit në traditën e inshadit maroken, duke e shpjeguar kështu bazën shpirtërore të veprës:
“Marokenët në mexhliset e dhikrit nuk këndojnë të gjithë në të njëjtën kohë si një zë i vetëm; zërat dhe lëvizjet ndërthuren me njëri-tjetrin. Shumësia që krijova në veprën ‘Being’ është në fakt vetëm një iluzion. Të gjitha ato ngjyra dhe zëra të ndryshëm në fund lidhen me teuhidin, pra me dhikrin ‘La ilahe il-lallah’. Ekziston një rrëfim që e përcjell Sejjid Husein Nasr. Një peshk i vogël e pyet nënën e tij se ku ndodhet uji. Ajo i thotë: ‘Më trego një vend ku nuk ka ujë.’ Ja, kjo e vërtetë ishte frymëzimi më i madh në zemër të kësaj vepre”.
Duke theksuar se arti tradicional është një rrugë hierarkie, respekti dhe edukimi, Sami Yusuf tha: “Mësuesi ka një mësues, edhe ai ka një mësues. Kjo është një zinxhir transmetues. Kur tregon respekt dhe dashuri ndaj ustait tënd, një ditë edhe t’i bëhesh usta”.
“Muzika tradicionale është një shkencë. Forma e saj mund të mësohet. Edhe një japonez mund t’i interpretojë makamët në mënyrën më të mirë. Por që të lërë një ndikim të vërtetë dhe të thellë te dëgjuesi, duhet ta jetosh vetë atë moral. Nuk mund të flasësh për Hazreti Mevlanën apo Junus Emren dhe të jetosh një jetë në kundërshtim me të vërtetën që ata kanë përcjellë”, tha ai.
– “Turqia është shtëpi e një pasurie të veçantë muzikore mes Lindjes dhe Perëndimit”
Sami Yusuf foli edhe për ilahinë “Zahid Bizi Tan Eyleme”, të cilën e interpretoi gjatë koncertit në Turqi, duke thënë se Turqia është shtëpi e një pasurie të veçantë muzikore mes Lindjes dhe Perëndimit. Ai tha se gjatë aranzhimit të veprës zgjodhën të hiqnin egon nga mesi dhe të përdornin një aranzhim krejtësisht të thjeshtë dhe monofonik, duke i përmbyllur fjalët e tij:
“Tradita është tashmë shumë e bukur në vetvete. Sa më pak ta përzieni egon tuaj me të, aq më e bukur bëhet. Në skenë, edhe udiu edhe ritmisti dhe të gjithë të tjerët iu bashkuan ilahisë. Nuk është rastësi që një dëgjues armen, pasi e dëgjoi këtë vepër, tha: ‘Kjo është njësoj si muzika jonë.’ Sepse bereqeti dhe shenjtëria në thelbin e muzikës tradicionale, qoftë një himn gregorian apo një makam i lashtë, i pëshpërit të gjithë njerëzimit të njëjtën ndjesi të thellë të afërsisë”.
