Pakistani u ka kërkuar Shteteve të Bashkuara të Amerikës krijimin e një fondi për stabilizimin e kursit të këmbimit në vlerë prej 10 miliardë dollarësh, ka thënë për Reuters një burim i njohur me çështjen.
Nëse kërkesa miratohet, ajo mund të përbëjë një ndihmë të konsiderueshme financiare për ekonominë e këtij vendi të Azisë Jugore, i cili përballet me mungesë serioze të likuiditetit.
Kërkesa, për të cilën raportohet për herë të parë, vjen pas rolit të Pakistanit në ndërmjetësimin e negociatave gjatë luftës me Iranin, gjë që ka forcuar pozitën diplomatike të vendit dhe ka rritur pritjet se Islamabad mund të sigurojë mbështetje ekonomike nga Washingtoni dhe partnerë të tjerë.
Në kërkesën drejtuar sekretarit amerikan të Thesarit, Scott Bessent, Islamabad kërkon krijimin e një fondi bilateral për stabilizimin e kursit të këmbimit mes SHBA-së dhe qeverisë së Pakistanit, në vlerë prej 10 miliardë dollarësh dhe me afat deri në pesë vjet.
Nëse miratohet, fondi do të rriste rezervat valutore të Pakistanit, do të lehtësonte presionin ndaj rupisë pakistaneze dhe do të zvogëlonte varësinë e vendit nga financimi i institucioneve ndërkombëtare, ndërkohë që Islamabad vazhdon të zbatojë politika më të rrepta fiskale dhe monetare në përputhje me programin e Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN).
Ministri pakistanez i Financave, Muhammad Aurangzeb, u takua të martën në Washington me Bessent dhe, sipas njoftimit të ministrisë, theksoi cenueshmërinë e ekonomisë pakistaneze për shkak të zhvillimeve gjeopolitike rajonale, ndonëse në komunikatë nuk përmendet kërkesa për fondin.
“Senatori Aurangzeb kërkoi mbështetje më të fuqishme të SHBA-së për rrugën e Pakistanit drejt ekonomisë së tregut, përmes qasjes më të mirë në tregjet ndërkombëtare të kapitalit, rritjes së rezervave valutore dhe përmirësimit të vlerësimit kreditor të shtetit”, thuhet në njoftim.
Shtohet se të dyja palët konfirmuan angazhimin për thellimin e bashkëpunimit ekonomik bilateral, rritjen e investimeve amerikane dhe realizimin e projekteve strategjike.
Pakistani vazhdon të jetë pjesë e një programi të FMN-së në vlerë prej shtatë miliardë dollarësh, i cili ka kërkuar rritje politikisht jopopullore të taksave, kufizim të shpenzimeve publike dhe zbatimin e reformave.
Fondet për stabilizimin e kursit të këmbimit përbëjnë një formë të rrallë mbështetjeje nga Departamenti amerikan i Thesarit. Zakonisht realizohen përmes Fondit të Stabilizimit të Këmbimit (Exchange Stabilization Fund) dhe mund të përfshijnë kredi në dollarë, marrëveshje swap valutore ose garanci për forcimin e rezervave valutore dhe stabilizimin e monedhave kombëtare.
Këto marrëveshje dallojnë nga linjat e përhershme swap në dollarë që Rezerva Federale amerikane ka me disa prej bankave të mëdha qendrore dhe që shërbejnë si mekanizëm ndërkombëtar për sigurimin e likuiditetit në dollarë dhe ruajtjen e stabilitetit financiar.
Paketa për Argjentinën në vitin 2025 ishte marrëveshja e parë e re e këtij lloji me një shtet të huaj që nga Uruguai në vitin 2002, përjashtuar linjën afatgjatë swap me Meksikën, e cila ekziston që nga vitet 1940 dhe sot arrin në nëntë miliardë dollarë.
Pakistani në vitin 2023 e shmangu për pak falimentimin falë një programi emergjent të FMN-së në vlerë prej tre miliardë dollarësh. Më vonë siguroi një program të zgjeruar ndihme financiare prej shtatë miliardë dollarësh, si dhe një kredi shtesë prej 1,3 miliardë dollarësh për forcimin e qëndrueshmërisë ndaj ndryshimeve klimatike dhe fatkeqësive natyrore.
Megjithatë, rezervat valutore të Pakistanit vazhdojnë të varen nga ndihma zyrtare ndërkombëtare, zgjatja e afateve të shlyerjes dhe depozitat nga Kina dhe Arabia Saudite.
Kjo e bën Islamabadin të ndjeshëm ndaj ndryshimeve në mbështetjen bilaterale dhe ndaj vonesave të mundshme në disbursimet e FMN-së.
Kjo cenueshmëri u bë veçanërisht e dukshme në prill, kur Pakistani u pagoi Emirateve të Bashkuara Arabe rreth 3,5 miliardë dollarë, afërsisht një të pestën e rezervave të tij valutore, ndërsa Arabia Saudite në të njëjtën kohë siguroi një mbështetje të re prej tre miliardë dollarësh.
Banka Qendrore e Pakistanit njoftoi në janar se rezervat valutore deri në fund të vitit 2026 mund të rriten në rreth 20 miliardë dollarë, nivel afër rekordit të vitit 2021.
Fondi amerikan për stabilizimin e kursit të këmbimit do të kishte rëndësi si rrjet financiar sigurie, por edhe si sinjal politik. Ai do të lehtësonte presionin mbi rezervat valutore dhe rupinë pakistaneze, si dhe do të zvogëlonte varësinë e vendit nga këstet e FMN-së dhe paketat e ndihmës të negociuara rast pas rasti.
Reformat që Pakistani po zbaton me mbështetjen e FMN-së kanë stabilizuar ekonominë, por me një kosto të lartë politike, përfshirë rritjen e taksave, kufizimin e shpenzimeve publike dhe më pak hapësirë për programe zhvillimore dhe sociale.
Agjencia e vlerësimit kreditor Fitch njoftoi në prill se zbatimi i qëndrueshëm i programit të FMN-së ka forcuar aftësinë e Pakistanit për të siguruar financim, ndërsa rindërtimi i rezervave valutore përbën një mbrojtje ndaj pasojave ekonomike të konfliktit në Lindjen e Mesme.
Megjithatë, Fitch paralajmëron se sfida serioze vazhdojnë të mbeten. Rritja e çmimeve të energjisë dhe ndërprerjet e mundshme në zinxhirët e furnizimit mund t’i zvogëlojnë ndjeshëm rezervat valutore të Pakistanit.
Investimet e huaja në Pakistan vazhdojnë të jenë modeste për shkak të krizave të shpeshta ekonomike, pasigurisë së politikave ekonomike, rreziqeve të sigurisë, kufizimeve të mëparshme për nxjerrjen e fitimeve jashtë vendit dhe bazës së ngushtë të eksporteve.
Vlerësimi kreditor i vendit vazhdon të jetë thellë në kategorinë spekulative, çka i mban të larta kostot e huamarrjes dhe kufizon qasjen e Pakistanit në tregjet ndërkombëtare financiare.
