Qytetarët e Shteteve të Bashkuara të Amerikës do të dalin më 3 nëntor në zgjedhje për të zgjedhur përbërjen e re të Dhomës së Përfaqësuesve dhe pak më shumë se një të tretën e Senatit. Pasojat e këtyre zgjedhjeve do të ndihen në mbarë botën, përfshirë edhe Bosnjë e Hercegovinën.
Në zgjedhjet e njohura në SHBA si “midterms”, do të zgjidhen të gjithë 435 anëtarët e Dhomës së Përfaqësuesve dhe 35 nga 100 senatorët.
Edhe pse nuk janë zgjedhje presidenciale, rezultati i tyre do të ndikojë fuqishëm në mënyrën se si SHBA do ta zhvillojë politikën gjatë dy viteve të ardhshme.
Për Bosnjë e Hercegovinën, rëndësia e tyre është shtuar edhe më shumë pas skandalit ku u përfshinë dy operativë të Partisë Republikane, Chris LaCivita dhe James Blair, të cilët gjatë një periudhe të ndjeshme të fushatës zgjedhore qëndruan në Banja Luka dhe bashkëpunuan me kreun e SNSD-së, Milorad Dodik.
Çfarë ndodh nëse fitojnë demokratët?
Sipas shumicës së sondazheve relevante në SHBA, Partia Demokratike pritet të fitojë shumicën në Dhomën e Përfaqësuesve. Disa sondazhe parashikojnë madje edhe një fitore në Senat, për çka demokratëve do t’u duhej të merrnin katër vende që aktualisht mbahen nga republikanët.
Nëse këto parashikime realizohen, demokratët do të kontrollonin të dyja dhomat e Kongresit gjatë dy viteve të fundit të mandatit të presidentit Donald Trump.
Kjo nuk do të thotë se do të kishin pushtet absolut, por do të mund të bllokonin ligje, të ngadalësonin agjendën e Trumpit dhe të merrnin drejtimin e komisioneve kyçe të Kongresit.
Veçanërisht të rëndësishme janë komisionet për politikë të jashtme, forcat e armatosura, shërbimet e inteligjencës dhe drejtësinë.
Kur demokratët fituan shumicën në Dhomën e Përfaqësuesve në vitin 2018, pikërisht përmes këtyre komisioneve nisën një sërë seancash dëgjimore dhe hetimesh mbi pretendimet për korrupsion në Shtëpinë e Bardhë.
Në rast të një fitoreje të re, Trump dhe bashkëpunëtorët e tij mund të përballeshin me hetime dhe seanca të shumta në Kongres.
Pse Bosnjë e Hercegovina mund të bëhet temë në Washington?
Vizita e LaCivitas dhe Blairit në Banja Luka dhe bashkëpunimi i tyre me Dodikun ka shkaktuar reagime si te republikanët, ashtu edhe te demokratët, megjithëse për arsye të ndryshme.
Republikanëve u ka penguar largimi i tyre nga SHBA në një periudhë të vështirë zgjedhore, ndërsa demokratët kanë vënë theksin te fakti se bashkëpunëtorë të afërt të Trumpit marrin para nga një lider që publikisht krenohet me lidhjet e tij me Rusinë dhe presidentin Vladimir Putin.
Pasi edhe vetë Trump e komentoi publikisht këtë rast dhe çështja mori vëmendje të madhe në mediat amerikane, pritet që demokratët ta përfshijnë atë në listën e hetimeve të mundshme nëse fitojnë shumicën në Kongres.
Një tjetër temë që mund të hyjë në fokus është projekti i gazsjellësit “Interkoneksioni Jugor”. Kongresmeni demokrat Bill Keating ka publikuar së fundmi një raport ku akuzon Trumpin dhe administratën e tij se përmes këtij projekti po favorizojnë financiarisht bashkëpunëtorë të tyre.
Hetime mund të ketë, por pushteti ekzekutiv mbetet te Trump
Edhe nëse demokratët fitojnë shumicën në Kongres, pushteti ekzekutiv do të vazhdojë të jetë në duart e republikanëve, me Donald Trumpin në krye të Shtëpisë së Bardhë.
Në rast të humbjes së shumicës në Kongres, mandati i Trumpit do të bëhej shumë më i vështirë, pasi një pjesë e madhe e vëmendjes do të zhvendosej drejt mbrojtjes së tij dhe bashkëpunëtorëve nga hetimet dhe akuzat.
Megjithatë, Trump mund të vazhdojë të përdorë urdhrat ekzekutivë, ndërsa Kongresi do të përpiqej t’ia kufizonte hapësirën e veprimit.
Në raport me Bosnjë e Hercegovinën, një fitore e demokratëve mund të sjellë më shumë vëmendje ndaj lidhjeve të njerëzve të Trumpit me Dodikun dhe ndaj projektit të Interkoneksionit Jugor.
Megjithatë, vendimet kryesore në politikën e jashtme do të mbeten në duart e administratës Trump.
E njëjta vlen edhe për mundësinë e rikthimit të sanksioneve ndaj Dodikut dhe bashkëpunëtorëve të tij, të cilat u hoqën në tetor të vitit 2025. Zyra për Kontrollin e Pasurive të Huaja, OFAC, është nën kontrollin e administratës amerikane dhe ndryshimi i shumicës në Kongres nuk do të sillte automatikisht ndryshim në këtë drejtim.
Megjithatë, nëse presioni politik nga Kongresi rritet, administrata Trump mund të detyrohet të bëjë lëshime, përfshirë edhe masa ndaj aktorëve politikë në Bosnjë e Hercegovinë.
Për këtë arsye, rezultatet e zgjedhjeve të nëntorit në SHBA do të jenë me rëndësi të veçantë edhe për zhvillimet politike në Bosnjë e Hercegovinë.
