Ish-përfaqësuesi i lartë në Bosnjë dhe Hercegovinë, Christian Schmidt, ka folur për radion gjermane Deutschlandfunk lidhur me zgjedhjet e fundit të mbajtura në Bosnjë dhe Hercegovinë.
Në një intervistë të gjatë, ai analizoi në detaje rezultatet zgjedhore, rolin e opozitës në Republikën Srpska, ndikimin ndërkombëtar të SHBA-së dhe Rusisë, si dhe dha një paralajmërim të drejtpërdrejtë për veprimet e Milorad Dodikut gjatë vitit të ardhshëm.
Duke komentuar rezultatet e zgjedhjeve dhe fitoren e opsioneve nacionaliste, Schmidt theksoi se rezultatet tregojnë vazhdimin e ndarjeve të thella politike në Bosnjë dhe Hercegovinë.
“Janë lajme të mira vetëm në një masë të kufizuar. Vijat themelore të konfliktit në Bosnjë dhe Hercegovinë mbeten. Ato, në mënyrë strukturore dhe sistematike, e vështirësojnë dhe pjesërisht madje e pamundësojnë rrugën drejt integrimit evropian”, deklaroi Schmidt.
Megjithatë, ai theksoi se ana pozitive e zgjedhjeve qëndron te sistemi i ri zgjedhor dhe ndryshimet teknike të miratuara.
“Lajmi i mirë është se po bëhet një fillim i ri. Reformat zgjedhore që lidhen me emrin tim kanë dhënë rezultate. Çdo votues duhej të identifikohej përmes gjurmës së gishtit dhe askush nuk mund të votonte disa herë vetëm sepse ishte ‘miku i mikut të dikujt’. Kjo nuk i zgjidh të gjitha problemet, por krijon më shumë besim te qytetarët se vota e tyre do të dëgjohet dhe do të numërohet ashtu siç kanë votuar”, shpjegoi ish-përfaqësuesi i lartë.
“Opozita në RS nuk ofroi alternativë, votuesit gjithmonë zgjedhin origjinalin”
I pyetur se përse Milorad Dodik dhe SNSD-ja e tij vazhdojnë të fitojnë zgjedhjet, pavarësisht pritjeve se reformat do t’ia vështirësonin manipulimet zgjedhore, Schmidt tha se shkaku qëndron te taktika e gabuar e opozitës në Republikën Srpska.
Sipas tij, analizat nuk duhet të përqendrohen vetëm te popullariteti i fituesit, por edhe te fakti nëse opozita ka ofruar ndonjë alternativë reale.
“Fatkeqësisht, duhet të konstatojmë se opozita, veçanërisht me kandidatin e saj kryesor Draško Stanivuković, kryetarin e Banja Lukës, nuk arriti të ofrojë një alternativë të vërtetë”, theksoi Schmidt.
Si shembull konkret, ai përmendi qëndrimin ndaj së kaluarës dhe krimeve të luftës.
“Kur në Serbi dhe në Republikën Srpska organizoheshin manifestime të turpshme në nder të kriminelit të luftës Ratko Mladić, Stanivuković po ashtu i bëri nderime dhe ‘u gjunjëzua’ para kriminelëve të së kaluarës. Nuk mund ta tejkaloni Dodikun duke u përpjekur të jeni një ‘nacionalist më i mirë’. Duhet të ofroni alternativë, sepse, siç thuhet në politikë, votuesit në fund gjithmonë zgjedhin origjinalin”, tha ai.
Dodik është “kafshë politike”: Lidhjet me Putinin, Trumpin dhe korrupsioni në RS
Schmidt më pas analizoi profilin politik të Milorad Dodikut, duke e përshkruar atë si një politikan pa skrupuj.
“Ai është një ‘kafshë politike’ e kategorisë së parë. Nuk e ka problem të bëjë asgjë. Sipas pohimeve të tij, ai ka qenë në prehrin e Vladimir Putinit sigurisht 30 herë. Nga ana tjetër, falënderon administratën amerikane që e ‘ringjalli nga vdekja politike’ pas heqjes së sanksioneve”, tha Schmidt.
Këtë balancim mes fuqive të mëdha Schmidt e cilësoi si një “produkt ballkanik”, por paralajmëroi për sistemin që qëndron pas tij.
“Sistemi në Republikën Srpska përmban edhe një element të konsiderueshëm korrupsioni dhe kriminaliteti. Është një ndërthurje rrethanash në një vend relativisht të vogël, ku fenomene të tilla mund të lulëzojnë”, shtoi ai.
Presionet e lobistëve, largimi nga OHR-ja dhe roli i SHBA-së
Duke folur për rolin e SHBA-së dhe pyetjen nëse Uashingtoni nën administratën Trump është bërë rrezik për stabilitetin e Ballkanit, Schmidt tha se nuk do të shkonte aq larg.
Sipas tij, politika amerikane është shprehur më zëshëm dhe ndryshe, por në thelb nuk është larguar nga Marrëveshja e Dejtonit.
“SHBA-ja mbetet e përkushtuar ndaj Marrëveshjes së Dejtonit, ndërsa Dejtoni e ka vendosur integritetin territorial të Bosnjë-Hercegovinës si themelin e gjithçkaje. Dodik po e sulmon pikërisht këtë”, theksoi Schmidt.
Ai shtoi se në stabilitetin e rajonit do të ndikojnë ndjeshëm edhe zgjedhjet e ardhshme në Serbi, të cilat do të tregojnë nëse do të punohet drejt integrimit apo drejt përkeqësimit të mëtejshëm të marrëdhënieve.
Duke folur për largimin e tij nga posti i përfaqësuesit të lartë në fund të qershorit të këtij viti, Schmidt konfirmoi se kishte pasur presione të forta politike dhe lobim intensiv.
“Ka pasur një aktivitet të fuqishëm lobues nga partitë rreth Dodikut. Gjykata Kushtetuese në Sarajevë së fundmi vendosi se pagesat për lobistët nga buxheti i RS-së ishin të paligjshme. Ka pasur gjithashtu debate intensive rreth gazsjellësit dhe kornizës së tij ligjore. Por në thelb dhe në thelbin e politikës, nuk shoh që SHBA-ja po largohet në mënyrë strukturore nga Dejtoni. Në Kongresin amerikan vazhdon të ketë mbështetje të fuqishme dypartiake për Marrëveshjen e Dejtonit”, shpjegoi ai.
“Vitin e ardhshëm na presin përpjekjet e Dodikut për ndarje, BE-ja duhet të reagojë ashpër”
Duke iu përgjigjur pyetjes kryesore nëse Bosnjë dhe Hercegovina, pas këtyre zgjedhjeve, është më afër shpërbërjes, Schmidt dha një parashikim për periudhën e ardhshme:
“Kam frikë se gjatë vitit të ardhshëm do të përballemi me përpjekjet e Dodikut për copëtimin dhe ndarjen e vendit. Prandaj, që tani po kërkoj instrumente të Bashkimit Evropian për mënyrën se si duhet reaguar. Aty do të vijë përplasja vendimtare. Atëherë duhet reaguar qartë, ashpër dhe pa asnjë ekuivok: kështu nuk mund të vazhdohet!”, tha Schmidt.
Në fund të intervistës, Schmidt deklaroi se shpreson në një ndryshim brezash dhe në një angazhim më të madh të qytetarëve.
“Shpresoj që qeverisjen dhe politikën në Bosnjë dhe Hercegovinë më në fund ta marrin në dorë njerëz më të rinj. Angazhimi i shoqërisë civile në këtë moment është urgjentisht i nevojshëm”, përfundoi Christian Schmidt.
