Produktet nga vendbanimet eksportohen rregullisht në Evropë si produkte të Izraelit, pavarësisht politikave afatgjata të BE-së që kërkojnë një dallim të qartë mes Izraelit dhe territoreve që ai ka pushtuar që nga viti 1967.
Produktet bujqësore me origjinë nga vendbanimet izraelite në territoret e pushtuara palestineze dhe në Lartësitë e Golanit të Sirisë vazhdojnë të hyjnë në tregjet evropiane me etiketa të rreme të origjinës izraelite.
Raporti me titull “Importimi i okupimit”, i publikuar nga Qendra e Kontesteve Gjyqësore Global Echo, pretendon se produktet nga vendbanimet eksportohen rregullisht në Evropë si produkte të Izraelit, pavarësisht politikave afatgjata të BE-së që kërkojnë një dallim të qartë mes Izraelit dhe territoreve që ai ka pushtuar që nga viti 1967.
“Shitësit me pakicë dhe prodhuesit ushqimorë përgjegjës për etiketimin e produkteve të tyre janë të përfshirë në mashtrimin e konsumatorëve duke etiketuar në mënyrë të rreme origjinën e produkteve bujqësore të vendbanimeve të eksportuara në BE, duke i etiketuar ato si ‘nga Izraeli’, në vend se nga vendbanimet izraelite në territorin e pushtuar, për shembull ‘Bregu Perëndimor (vendbanim izraelit)’ ose ‘Lartësitë e Golanit (vendbanim izraelit)’ ”, thuhet në raport.
Studiuesit analizuan më shumë se 30 mijë regjistra eksporti që përfshijnë 6.827 dërgesa bujqësore të eksportuara nga Izraeli midis tetorit 2017 dhe shkurtit 2026. Sipas gjetjeve, më shumë se 17 për qind e dërgesave bujqësore të destinuara për Evropën përmbanin produkte me origjinë nga vendbanimet izraelite, ndërsa kjo shifër arrinte në gati 20 për qind për eksportet e destinuara posaçërisht për shtetet anëtare të BE-së.
Raporti identifikon disa metoda që pretendohet se përdoren për të fshehur origjinën e vërtetë të produkteve të vendbanimeve, përfshirë regjistrimin e vendeve të prodhimit në vendbanime si pjesë të Izraelit, përdorimin e adresave brenda Izraelit që nuk korrespondojnë me vendndodhjet reale të prodhimit dhe përzierjen e produkteve të vendbanimeve me mallra të prodhuara brenda Izraelit përpara eksportit.
“Ajo që del në pah nuk është një histori gabimesh të izoluara, por e fshehjes sistematike. Produktet e vendbanimeve fshihen haptazi, ridrejtohen përmes adresave fiktive ose përzihen me mallra nga brenda kufijve të njohur të Izraelit derisa dallimi ligjor të zhduket në praktikën burokratike”, thuhet në raport.
Studiuesit argumentojnë se dobësitë në politikën e diferencimit të BE-së kanë bërë të mundur që produktet e vendbanimeve të vazhdojnë të arrijnë te konsumatorët evropianë me etiketa izraelite. “Si pasojë, sistemi në të cilin produktet bujqësore të vendbanimeve izraelite hyjnë rregullisht në tregun evropian me origjinë të rreme izraelite shkel një sërë marrëveshjesh, ligjesh dhe politikash të BE-së”, thuhet në raport.
Hetimi ngre gjithashtu pyetje lidhur me trajtimin preferencial tarifor, sigurinë ushqimore dhe certifikimet fitosanitare, certifikimin organik dhe etiketimin për konsumatorët. Sipas raportit, bujqësia në vendbanime luan një rol më të gjerë në mbështetjen e vendbanimeve izraelite në territoret e pushtuara përmes shfrytëzimit të tokës dhe burimeve natyrore.
Autorët e raportit citojnë gjithashtu opinionin këshillues të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë të korrikut 2024, i cili theksonte se shtetet duhet të bëjnë dallimin midis Izraelit dhe territoreve që ai pushton dhe të shmangin aktivitetet ekonomike që ndihmojnë në ruajtjen e pushtimit.
