Kryeministri hungarez Viktor Orbán qëndroi këto ditë në Uashington, ku në pamje të parë arriti atë që kërkonte: mori lavdërime publike nga Donald Trump dhe siguroi një përjashtim njëvjeçar nga sanksionet amerikane për naftën, gazin dhe karburantin bërthamor rus.
Por një analizë më e thellë tregon se situata është shumë më komplekse. SHBA-të nënshkruan me Hungarinë një marrëveshje tregtare të gjerë, ndërsa Orbán nuk arriti përparim në çështjen më të rëndësishme për rajonin – përfundimin e luftës në Ukrainë.
Fitorja kryesore: përjashtimi nga sanksionet
Përjashtimi njëvjeçar nga sanksionet përputhet me synimin e Trumpit për ta ndihmuar Orbánin në fushatën zgjedhore të prillit. Megjithatë, nga perspektiva e Bashkimit Evropian, Hungaria ende nuk ka dhënë garanci politike për ndalimin e importit të naftës dhe gazit rus deri në fund të vitit 2027 – një detyrim që Çekia tashmë e ka marrë përsipër.
BE-ja po forcon masat ndaj energjisë ruse, gjë që shkakton pakënaqësi në Hungari dhe Sllovaki.
Kompania hungareze e naftës MOL po modernizon rafineritë në Budapest dhe Bratislavë për t’u përshtatur me naftën Brent, në vend të naftës ruse Urals. MOL deklaron se deri në 80% të furnizimeve mund të vijnë nga tubacioni Adria përmes Kroacisë, ndonëse me kosto më të lartë logjistike.
Argumenti i Orbánit se Hungaria nuk ka alternativë për shkak se është një shtet pa dalje në det, duket kështu pjesërisht i pavërtetë.
Që nga nisja e pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022 deri në fund të 2024-s, Hungaria dhe Sllovakia i kanë paguar Rusisë rreth 13 miliardë dollarë për naftë.
Përfitimet ekonomike dhe energjetike
Përjashtimi nga sanksionet i mundëson Hungarisë të shmangë rritje drastike të çmimeve të energjisë këtë dimër. Orbán deklaroi se pa këtë marrëveshje, faturat e energjisë elektrike do të trefishoheshin në dhjetor.
Hungaria do të vazhdojë të blejë gaz rus përmes gazsjellësit TurkStream, duke e paguar përmes një skeme ligjore që përfshin Bullgarinë, ndërsa në të njëjtën kohë është zotuar të blejë LNG amerikan në vlerë prej 600 milionë dollarësh.
Bashkëpunimi bërthamor
Hungaria ka rënë dakord të blejë karburant bërthamor amerikan për termocentralin Paks 1, krahas atij rus dhe francez, si dhe të investojë në teknologji për ruajtjen afatgjatë të mbetjeve radioaktive.
Marrëveshja përfshin gjithashtu planin për blerjen e 10 reaktorëve të vegjël modularë amerikanë, me vlerë 10–20 miliardë dollarë, që do të furnizojnë me energji fabrikat kineze të baterive në Hungari.
Po ashtu, po shqyrtohet një marrëveshje për bashkëpunim monetar ndërmjet bankave qendrore të dy vendeve për mbështetje me dollarë në rast krize financiare.
Çfarë Orbán nuk arriti të fitojë
Orbán nuk arriti të rikthejë programin e udhëtimit pa viza për hungarezët, i anuluar nga SHBA më 2022 – gjë që dëmton tregtinë dhe turizmin.
Gjithashtu, nuk u arrit asnjë marrëveshje për një samit të mundshëm Trump–Putin në Budapest, siç shpresonte Orbán për të ndërmjetësuar në luftën e Ukrainës.
Analizat dhe kritikat
Kritikët thonë se Hungaria po zëvendëson varësinë energjetike nga Rusia me varësi të re nga SHBA-ja, ndërsa Orbán pretendon se marrëveshjet e reja i sjellin vendit më shumë diversitet dhe siguri energjetike.
Në thelb, udhëtimi i Orbánit në Washington ishte një fitore e kufizuar — një “fitore e Pirros” që i sjell avantazhe afatshkurtra, por e lë Hungarinë të varur nga dy superfuqi me interesa të kundërta.
