Edhe pse më herët ishte raportuar se Egjipti e kishte paralajmëruar Izraelin për një rrezik të mundshëm nga Rripi i Gazës, detajet e reja të publikuara nga The Wall Street Journal zbulojnë një rrjedhë ngjarjesh edhe më dramatike.
Shefi i inteligjencës egjiptiane, Abbas Kamel, e telefonoi personalisht kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu vetëm pak ditë para 7 tetorit 2023 për ta paralajmëruar drejtpërdrejt për një sulm të mundshëm, pasi sinjalizimet e mëparshme në Tel Aviv ishin shpërfillur.
Kjo telefonatë, për të cilën nuk ishte raportuar më parë, ishte vetëm një nga disa paralajmërime që iu përcollën Netanyahut dhe zyrtarëve më të lartë izraelitë. Tani, në prag të zgjedhjeve parlamentare në Izrael, çështja e përgjegjësisë politike dhe të sigurisë është rikthyer në qendër të debatit publik.
Sipas zyrtarëve arabë dhe burimeve pranë qarqeve të inteligjencës, shërbimet egjiptiane kishin ndjekur prej muajsh zhvillimet shqetësuese në terren:
- Qershor 2023: Egjipti u dërgoi homologëve izraelitë një paralajmërim të përgjithshëm, duke theksuar se situata në Gaza ishte jashtëzakonisht e paqëndrueshme dhe duke i bërë thirrje Izraelit të kthehej në tryezën e bisedimeve me Hamasin.
- Shtator 2023: Shefi i inteligjencës egjiptiane, Abbas Kamel, udhëtoi personalisht në Izrael për të përcjellë një mesazh më serioz. Ai paralajmëroi se gjendja në Gaza ishte kritike dhe mund t’u “shpërthente të gjithëve në fytyrë”. Zyrtarët izraelitë iu përgjigjën se e kishin situatën plotësisht nën kontroll.
- Shtator 2023, paralajmërimi nga Emiratet e Bashkuara Arabe: Presidenti Mohamed bin Zayed i përcolli Netanyahut, gjatë një bisede telefonike, informacione të inteligjencës për përgatitjet e Hamasit. Sipas burimeve, kryeministri izraelit nuk dukej i bindur nga këto vlerësime.
- Fillimi i tetorit 2023: Duke parë se paralajmërimet e mëparshme nuk kishin sjellë reagim, Kamel e telefonoi personalisht Netanyahun.
- 48 orë para sulmit: Shërbimet egjiptiane vazhduan të dërgonin paralajmërime deri dy ditë para sulmit të Hamasit.
Shërbimet arabe të inteligjencës kishin vënë re ndryshime të qarta në terren: toni dhe kërcënimet e udhëheqësit të Hamasit, Yahya Sinwar, ishin bërë më agresive, ndërsa takimet mes drejtuesve të Hamasit dhe Xhihadit Islamik ishin shtuar. Këto informacione ishin ndarë edhe me Shtetet e Bashkuara. Kongresmeni amerikan Michael McCaul kishte deklaruar që në vitin 2023 se Egjipti e kishte paralajmëruar Izraelin, tri ditë para sulmit, për mundësinë e një ngjarjeje të këtyre përmasave.
Raportimi për paralajmërimet e drejtpërdrejta vjen në një moment shumë të ndjeshëm për Izraelin, ku zgjedhjet parlamentare pritet të mbahen më 27 tetor. Kundërshtarët politikë po i përdorin këto informacione për ta akuzuar Netanyahun për neglizhencë historike.
Një sondazh i Institutit Izraelit për Demokraci tregon se 68 për qind e qytetarëve izraelitë i konsiderojnë ngjarjet e 7 tetorit faktor kyç në vendimin se për kë do të votojnë.
Gadi Eisenkot, ish-shef i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite dhe një nga kandidatët kryesorë të opozitës, e kritikoi ashpër kryeministrin.
“Vargu i fakteve të zbuluara gjatë muajve të fundit për paralajmërimet nga drejtuesit e aparatit izraelit të sigurisë dhe zyrtarë të vendeve të huaja nuk lë vend për dyshim: Netanyahu, i verbuar nga arroganca dhe papërgjegjshmëria, e çoi shtetin e Izraelit drejt katastrofës më të madhe në historinë e tij”, deklaroi Eisenkot.
Më herët, Eisenkot e kishte akuzuar Netanyahun edhe për miratimin e transferimeve të parave nga Katari drejt Gazës, duke pretenduar se ky vendim i kishte shërbyer drejtpërdrejt Hamasit para sulmit.
Zyra e Netanyahut nuk pranoi t’i komentonte zyrtarisht pretendimet e The Wall Street Journal për telefonatën me shefin e inteligjencës egjiptiane. Më parë, ajo kishte mohuar kategorikisht se kryeministri kishte marrë paralajmërime personale nga udhëheqësit e Emirateve apo të Egjiptit.
Kryeministri izraelit kundërshton krijimin e një komisioni të pavarur shtetëror për të hetuar dështimet e qeverisë së tij, duke argumentuar se procesi do të ishte i njëanshëm pasi do të drejtohej nga Gjykata Supreme. Në vend të kësaj, Netanyahu ua atribuon fajin drejtuesve të shërbimeve të sigurisë, përfshirë Shin Betin dhe inteligjencën ushtarake. Ai pretendon se ata i kishin fshehur informacione kyçe dhe se mëngjesin e sulmit nuk e kishin zgjuar e njoftuar me kohë.
Sondazhet aktuale tregojnë se Netanyahu mund ta ketë të vështirë të sigurojë një shumicë të qëndrueshme në Kneset, por as fitorja e opozitës nuk është e garantuar. Analistët vlerësojnë se ai mund të mbështetet te një ngërç politik që do t’i bënte të pashmangshme zgjedhjet e reja, duke e lënë ndërkohë në detyrë si kryeministër në mandat teknik.
Ekspertët e sigurisë kombëtare theksojnë se dështimet shkojnë përtej vetë kryeministrit dhe tregojnë për një shembje të thellë të sistemit:
- Shin Beti: Shërbimit të sigurisë së brendshme i mungonin burime kyçe njerëzore në Gaza që mund të zbulonin planet e hollësishme të Hamasit.
- Shpërfillja e raporteve nga kufiri: Drejtuesit e ushtrisë izraelite injoruan paralajmërimet e përsëritura të vëzhgueseve ushtarake në kufi, të cilat kishin raportuar për stërvitje të pazakonta dhe intensive të pjesëtarëve të Hamasit.
- Hedhja poshtë e planit të sulmit: Ushtria izraelite kishte siguruar më herët një dokument të hollësishëm që përshkruante skenarin e një sulmi të Hamasit, por drejtuesit e inteligjencës e kishin cilësuar atë “jorealist”.
Ish-oficeri i inteligjencës dhe ligjëruesi në Universitetin Reichman, Nadav Pollak, vlerëson se problemi kryesor ishte një bllokim në mënyrën e të menduarit brenda strukturave të sigurisë: “Ndoshta ishim dashuruar tepër me iluzionet tona për atë që dinim dhe për mënyrën si e vlerësonim armikun.”
