Duket se NATO ende nuk është i përgatitur në mënyrë strukturore për një formë lufte të ngopur me dronë, e cila sot përcakton agresionin rus kundër Ukrainës.
Dronët janë bërë element kyç i operacioneve luftarake në luftën në Ukrainë. Mbikëqyrja e vazhdueshme ajrore dhe sistemet goditëse me kosto të ulët u mundësojnë forcave të zbulojnë dhe godasin objektivat brenda pak minutash, duke lënë shumë pak hapësirë për fshehje ose vendimmarrje të ngadaltë.
Një stërvitje e madhe aleate në vitin 2025 tregoi se edhe njësitë perëndimore, të trajnuara mirë, kanë vështirësi të veprojnë në kushte të mbikëqyrjes së pandërprerë nga ajri dhe koordinimit të shpejtë të goditjeve.
10 ukrainas kundër njësive të NATO-s
Stërvitja ushtarake “Hedgehog 2025” u mbajt në Estoni dhe mblodhi mbi 16.000 ushtarë nga 12 shtete anëtare të NATO-s. Në stërvitje morën pjesë edhe ekspertë ukrainas të dronëve, përfshirë personel të rotuar drejtpërdrejt nga fronti, të cilët ndihmuan në simulimin e kushteve të ngjashme me ato në Ukrainë.
Sipas WSJ-së, rezultatet ishin dërrmuese. Në një skenar, njësitë e NATO-s që tentuan një manovër sulmuese u lokalizuan dhe u neutralizuan shpejt në simulim nga ekipe të vogla kundërshtare që operonin dronë zbulues dhe goditës.
Duke përdorur sistemin ukrainas të menaxhimit të fushëbetejës Delta, një grup prej rreth dhjetë ukrainasish “shkatërroi” një batalion të tërë, 17 mjete të blinduara në simulim dhe kreu dhjetëra goditje të imituara brenda vetëm disa orësh.
Teksti vazhdon poshtë reklamës
Sistemi Delta bashkon transmetimet nga dronët, të dhënat satelitore dhe informacionet e inteligjencës nga vija e parë në një ndërfaqe unike në kohë reale, duke e shkurtuar kohën nga zbulimi i objektivit deri te goditja në vetëm disa minuta. NATO e vlerësoi sistemin gjatë testimeve të interoperabilitetit në vitin 2024, ndërsa deri në fund të vitit 2025 ai mund të detektonte pajisje armike në vetëm 2,2 sekonda.
Nuk ka fshehje nën mbikëqyrje të vazhdueshme
Pjesëmarrësit e përshkruan rezultatin e përgjithshëm si shkatërrues për forcat aleate. Brenda kontekstit të stërvitjes, dy batalione u shpallën të paafta për luftim brenda një dite. Një komandant, që vëzhgonte stërvitjen, thuhet se reagoi: “Ka mbaruar, jemi të mbaruar.”
Stërvitja tregoi sa dramatikisht ka ndryshuar fushëbeteja. Mbulesa e vazhdueshme me dronë e bën të vështirë fshehjen, ndërsa koordinimi i shpejtë digjital e redukton kohën midis zbulimit dhe goditjes në vetëm disa minuta. Njësitë ukrainase, të kalitura nga dy vjet luftë intensive, mbështeten në ndarjen e të dhënave në kohë reale në të gjitha nivelet e komandimit për ta përshpejtuar këtë proces.
Në të kundërt, procedurat e NATO-s shpesh kufizojnë rrjedhën e informacionit dhe mbështeten në mekanizma më të ngadaltë koordinimi. Gjenerali amerikan në pension David Petraeus deklaroi për WSJ se mësimet nuk mund të konsiderohen të përvetësuara pa ndryshime në doktrinë, strukturën e forcave, prokurime dhe trajnim, në mënyrë që të pasqyrojnë realitetin e ri.
Oficerët estonezë theksuan se qëllimi i stërvitjes ishte që aleatët të përballen me dobësitë e tyre para se ta bëjë një konflikt real. Gjetjet sugjerojnë se, ndonëse NATO ka studiuar përvojat nga fronti ukrainas, shumë ushtri ende nuk i kanë internalizuar plotësisht pasojat operative të luftës së drejtuar nga dronët.
