Pas Grenlandës, administrata Trump tani ka hedhur sytë drejt provincës së pasur me naftë të Kanadasë, Albertës. Deklaratat e Sekretarit amerikan të Thesarit, Scott Bessent, dhe nisja e procesit të referendumit në këtë provincë kanë ndezur alarmet në Otava.
Me rikthimin e Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë, strategjitë e Uashingtonit ndaj fqinjit verior, Kanadasë, janë bërë temë diskutimi. Administrata Trump, e cila më parë kishte hedhur idenë e blerjes së Grenlandës, tani e ka kthyer vëmendjen nga Alberta – qendra energjetike e Kanadasë. Pretendimet për këtë provincë, e cila ndodhet në perëndim të vendit dhe mban barrën kryesore të prodhimit të naftës në Kanada, si dhe deklaratat e zyrtarëve amerikanë, po rrisin tensionet diplomatike.
Sekretari amerikan i Thesarit ndez fitilin
Një nga figurat kryesore në qendër të debatit është Sekretari i Thesarit të SHBA-së, Scott Bessent. Në fjalimin e tij në Davos të Zvicrës, Bessent përdori shprehje tërheqëse për Albertën, duke e cilësuar si një partner natyror për SHBA-në:
“Albertasit janë një popull i pavarur. Ata kanë burime të mëdha. Njerëzit po flasin, populli dëshiron sovranitet.”
Këto deklarata shkaktuan reagime të gjera në opinionin publik kanadez.
Sinjale aneksimi nga kampi i Trumpit
Pas deklaratave të Bessent-it, në debat u përfshi edhe kongresmeni republikan Andy Ogles, i njohur për afërsinë me Trumpin. Ogles sugjeroi se banorët e Albertës mund të preferojnë të jenë pjesë e SHBA-së në vend të Kanadasë. Paralelisht, në disa qarqe amerikane filluan të qarkullojnë harta të reja ku Alberta paraqitej brenda kufijve të SHBA-së. Edhe Trump, përmes platformës së tij Truth Social, shpërndau harta të Kanadasë të mbuluara me flamurin amerikan – një veprim që ngjalli reagime të forta në Otava.
Fillon mbledhja e firmave për referendum
Këto zhvillime politike u reflektuan edhe në terren. Grupet separatiste që veprojnë në Alberta kanë nisur një fushatë për të çuar në referendum çështjen e shkëputjes nga Kanadaja. Në qytete si Stony Plain, Red Deer dhe Calgary, fushata ka ngjallur interes të madh. Për mbajtjen e referendumit nevojiten rreth 178 mijë nënshkrime.
A duan separatistët t’i bashkohen SHBA-së?
Pavarësisht mesazheve inkurajuese nga Uashingtoni, brenda lëvizjes separatiste në Alberta ka zëra të ndryshëm. Avokati Jeffrey Rath, një nga zëdhënësit e lëvizjes, theksoi se qëllimi i tyre përfundimtar nuk është bashkimi me SHBA-në.
“Të bëhemi shtet i SHBA-së nuk është në axhendën tonë,”
tha Rath, duke shtuar megjithatë se janë në kontakt me zyrtarë amerikanë dhe se dëshirojnë që një shtet i pavarur i Albertës të njihet nga Uashingtoni.
Mbështetje e kufizuar për bashkim me SHBA-në
Një sondazh i realizuar në janar tregoi prirjet e opinionit publik. Sipas tij, 31% e banorëve të Albertës e mbështesin idenë e pavarësisë. Por mbështetja bie ndjeshëm kur bëhet fjalë për bashkimin me SHBA-në: vetëm 24% janë pro, ndërsa 65% shprehen kategorikisht kundër.
Nafta dhe elementët e rrallë ndezin interesin
Arsyeja kryesore e interesimit të Uashingtonit për Albertën shihet të jenë burimet energjetike. Rrethet pranë Trumpit theksojnë rëndësinë strategjike të rezervave të mëdha të naftës, gazit natyror dhe elementëve të rrallë të tokës. Ish-këshilltari i Trumpit, Steve Bannon, deklaroi se në rast të një referendumi për pavarësi, SHBA mund të përfshihet shpejt në proces.
Qeveria kanadeze në gjendje alarmi
Zhvillimet po ndiqen me shqetësim në kryeqytetin kanadez, Otava. Kontaktet e Kryeministres së Albertës, Danielle Smith, me rrethet pro-Trump dhe takimi i saj me Trumpin në Mar-a-Lago kanë rritur shqetësimin e qeverisë federale. Ndryshimet që Smith ka bërë në rregullat e referendumit dhe forcimi i retorikës kundër unitetit kombëtar kanë bërë që autoritetet kanadeze ta ndjekin nga afër situatën në provincë.
