Izraeli i ka kërkuar administratës së presidentit Donald Trump që ta përjashtojë Recep Tayyip Erdoganin nga Bordi i propozuar i Paqes (Board of Peace – BoP) për Gazën.
Sipas dy zyrtarëve të njohur me çështjen, kërkesa është ngritur gjatë bisedimeve të javëve të fundit mes zyrtarëve të lartë izraelitë dhe amerikanë për zbatimin e planit të Trumpit për Gazën. Jerusalem Post, duke iu referuar këtyre burimeve, shkruan se Izraeli synon të kufizojë ndikimin e Turqisë në disa faza të kornizës pasluftës.
Izraeli tashmë ka vënë veto ndaj pranisë së trupave turke në Gaza në kuadër të Forcave Ndërkombëtare të Stabilizimit të parashikuara për fazën e ardhshme të planit. Ky kundërshtim kufizon praninë e Ankarasë në aspektin e sigurisë, ndërsa presioni zhvendoset në nivelin politik të procesit, ku pritet që BoP të formësojë mbikëqyrjen dhe koordinimin.
Sinjalet publike nga Uashingtoni dallojnë nga lobimi izraelit pas dyerve të mbyllura. Të hënën, në fillim të takimit në Mar-a-Lago me Benjamin Netanyahun, Donald Trump u pyet për trupat turke në Gaza, ndaj u përgjigj: “Mendoj se kjo është diçka e mirë”, duke shtuar: “Turqia ka qenë e shkëlqyer.”
Trump tha gjithashtu: “E njoh shumë mirë Erdoganin dhe, siç e dini të gjithë, ai është miku im i mirë. I besoj dhe e respektoj. Po ashtu edhe Netanyahun.” Këto deklarata tregojnë një mospërputhje mes retorikës amerikane dhe preferencave izraelite, ndërkohë që detajet institucionale ende nuk janë harmonizuar.
Pritet që Trump muajin e ardhshëm të shpallë përbërjen e BoP-së, si dhe një qeveri teknokrate palestineze që Izraeli do ta miratojë nga lista e paraqitur. Disa burime i thanë Jerusalem Post se vendimi përfundimtar ende nuk është marrë, çka e lë të hapur çështjen e rolit të Turqisë në këtë organ.
Përveç çështjeve të sigurisë, zyrtarët izraelitë përpiqen të kufizojnë rolin e Turqisë në rindërtimin e Gazës.
“Në Izrael ekziston shqetësimi se përfshirja turke në punët humanitare dhe në përpjekjet e rindërtimit do t’i jepte Ankarasë një bazë të rëndësishme ndikimi në kontrollin e Rripit të Gazës,” tha për Jerusalem Post një burim i njohur me bisedimet.
Disa zyrtarë të administratës Trump mendojnë se Erdogani duhet të përfshihet, pasi Turqia, së bashku me Egjiptin dhe Katarin, është garante e marrëveshjes së nënshkruar me Hamasin. Ky status garantues, sipas tyre, siguron zbatimin e marrëveshjes dhe qasjen në terren, edhe pse njëkohësisht ndërlikon vlerësimet e sigurisë së Izraelit.
Tensionet mes Izraelit dhe Turqisë shtrihen edhe përtej Gazës. Disa ditë pasi Izraeli njohu Somalilandin, Erdogan priti presidentin e Somalisë Hassan Sheikh Mohamud dhe e kritikoi këtë hap si destabilizues për Bririn e Afrikës.
“Ruajtja e unitetit dhe integritetit territorial të Somalisë në çdo rrethanë është për ne e një rëndësie të veçantë. Vendimi i Izraelit për të njohur Somalilandin është i paligjshëm dhe i papranueshëm,” tha Erdogan.
Erdogani njoftoi gjithashtu projekte të ardhshme dypalëshe me Somalinë, përfshirë shpime të planifikuara për naftë dhe gaz në det nga viti 2026, shtimin e dy anijeve të reja shpimi, si dhe plane për ndërtimin e një porti hapësinor.
