Presidenti i Turqisë, Recep Tayyip Erdogan, ka paralajmëruar se vendi po përballet me një katastrofë demografike për shkak të rënies së normës së lindjeve.
Duke folur në ceremoninë përmbyllëse të Simpoziumit për Familjen, Kulturën dhe Artin në Bibliotekën Kombëtare në Ankara, Erdogan – i cili e ka shpallur vitin 2025 si “Vitin e Familjes” – theksoi se normat aktuale të lindshmërisë paraqesin rrezik serioz për të ardhmen e vendit.
“Popullsia jonë po rritet, por ritmi i rritjes po bie. Sipas të dhënave të TurkStat, norma e lindshmërisë vitin e kaluar ishte 1,48,” tha ai.
Kjo normë i referohet numrit mesatar të fëmijëve që një grua mund të lindë gjatë jetës së saj riprodhuese. Erdogan paralajmëroi se askush që kujdeset për të ardhmen e Turqisë nuk mund të qëndrojë indiferent ndaj kësaj situate.
Turqia po bëhet një vend me popullsi të “shumë të moshuar”
Përqindja e të moshuarve është rritur në 10,6%, dhe parashikimet tregojnë se deri në vitin 2050 një në katër persona do të jetë mbi 65 vjeç.
Norma aktuale e lindjes është shumë nën nivelin e zëvendësimit të popullsisë (2,1). Sipas kritereve të OKB-së, Turqia është tashmë një vend me “popullsi shumë të moshuar”.
Projekcionet tregojnë:
-
deri në 2050 → 1 në 4 banorë do të jetë mbi 65 vjeç
-
deri në 2075 → 1 në 3 banorë
-
deri në 2100 → 4 në 10 banorë
Erdogan: “Gratë janë më të vetmuara, burrat duhet të ndihmojnë më shumë”
Erdogan theksoi se norma e lindshmërisë bie edhe mes grave të punësuara, edhe atyre të papunësuara:
-
mes grave që punojnë: 1,38
-
mes grave të papunësuara: 1,72
Sipas tij, arsyeja kryesore është vetmia e grave në qytete dhe mungesa e mbështetjes nga bashkëshortët:
“Gratë nuk marrin mbështetjen e duhur nga burrat gjatë rritjes së fëmijëve. Pjesa më e madhe e barrës bie mbi supet e tyre. U bëj thirrje të gjithë baballarëve të ndihmojnë më shumë dhe të kalojnë më shumë kohë me fëmijët e tyre.”
Arsyet e rënies: arsimimi, urbanizimi, vështirësitë ekonomike
Sipas ekspertëve, rënia e lindshmërisë lidhet me:
-
nivelet më të larta të arsimimit,
-
prioritetin që gratë i japin karrierës para krijimit të familjes,
-
kostot e larta të jetesës në qytete,
-
sfidat ekonomike.
“Të rinjtë po martohen gjithnjë e më vonë; shoqëria jonë i jep prioritet jetës individuale dhe njerëzit po bëhen më të vetmuar,” u shpreh Erdogan.
Ai shtoi se migrimi nga zonat rurale drejt qyteteve të mëdha dhe ndikimi i kulturës neoliberale kanë sjellë ndryshime të thella në të gjitha aspektet e jetës.
Qeveria turke nxit rritjen e familjeve
Erdogan theksoi se qeveria po i jep përparësi forcimit të institucionit të familjes dhe përmendi disa stimuj për çiftet e reja, si:
-
grante,
-
rritje të përfitimeve për prindërit e rinj,
-
programe mbështetëse për familjet me fëmijë.
