Çmimet e naftës në tregjet botërore janë rritur ndjeshëm pas lajmeve se SHBA po përgatit terrenin për një bllokadë “afatgjatë” ndaj Iran. Sipas BBC, çmimi i naftës së papërpunuar Brent u rrit në rreth 115 dollarë për fuçi, një rritje e konsiderueshme krahasuar me mbi 110 dollarë një ditë më parë.
Ky tronditje në treg është pasojë e raportimeve të The Wall Street Journal, sipas të cilave presidenti amerikan Donald Trump ka urdhëruar përgatitjen e planeve për zgjerimin e bllokadës së porteve iraniane, me qëllim ushtrimin e presionit maksimal ndaj ekonomisë së Teheranit.
Trump me armë: “Mblidhni mendjen”
Tensionet u rritën edhe më shumë pas aktivitetit të Trump në rrjetet sociale. Në platformën Truth Social, ai i bëri thirrje Iranit të “mblidhet sa më shpejt” dhe të nënshkruajë marrëveshje, ndërsa publikoi edhe një foto ku shfaqet me një pushkë sulmuese në duar.
Ky postim interpretohet në qarqet diplomatike si një sinjal i strategjisë së “presionit maksimal”. Trump deklaroi se Irani “nuk po arrin të vijë në vete”, ndërsa veprimet amerikane tregojnë gatishmëri për masa drastike.
Hormuzi – nyja e ekonomisë globale
Përgjigjja e Teheranit erdhi menjëherë: autoritetet iraniane njoftuan se do të vazhdojnë të pengojnë trafikun në Strait of Hormuz për sa kohë vazhdon bllokada amerikane.
Ky korridor detar është jetik, pasi përmes tij kalon rreth një e pesta e furnizimit global me naftë dhe gaz të lëngshëm. Për shkak të kufizimeve dhe tensioneve, furnizimi global është tronditur rëndë dhe çmimet kanë qenë në rritje të vazhdueshme.
Sipas analizës së BBC, të paktën katër anije kanë arritur të kalojnë bllokadën amerikane, megjithatë çmimet e naftës mbeten shumë më të larta se para fillimit të konfliktit.
Bllokadë në vend të bombardimeve
Sipas The Wall Street Journal, Trump ka zgjedhur strategjinë e bllokadës afatgjatë pasi alternativat – bombardime masive ose tërheqje – konsiderohen më të rrezikshme për interesat amerikane. Qëllimi është “ngushtimi i rrethit” rreth eksporteve iraniane të naftës për të detyruar Teheranin të dorëzohet.
Nga ana tjetër, zyrtarët iranianë pretendojnë se vendi mund ta përballojë presionin përmes rrugëve alternative tregtare. Megjithatë, World Bank paralajmëron se çmimet e energjisë mund të rriten deri në 24% gjatë vitit 2026, nëse kriza vazhdon.
Rënie në bursat evropiane
Ndërkohë që çmimet e naftës rriten, tregjet evropiane po bien. Investitorët janë të shqetësuar për situatën në Lindjen e Mesme dhe presin vendimet e Rezervës Federale amerikane për normat e interesit.
Indeksi londinez FTSE 100 ra me 0.76%, ndërsa indeksi panevropian Stoxx humbi 0.4%. Rënie janë regjistruar edhe në tregjet e France dhe Germany.
Sipas analistit Arne Lohmann Rasmussen, tregu tashmë po bindet se nuk do të ketë paqe të shpejtë dhe se Hormuzi nuk do të hapet së shpejti. Sytë e botës mbeten të përqendruar te United States dhe Iran, mes frikës për një krizë të re globale të naftës.
