Presidenti rus Vladimir Putin ka propozuar që muajin e ardhshëm të takohet me presidentin amerikan Donald Trump dhe liderin kinez Xi Jinping për të negociuar përfundimin e luftës në Ukrainë, sipas kushteve që do të favorizonin Moskën, raportoi të dielën The Wall Street Journal, duke iu referuar burimeve të informuara.
Në këtë takim nuk do të merrte pjesë presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky, çka ka ngritur shqetësime se liderët e SHBA-së, Rusisë dhe Kinës mund të vendosin për të ardhmen e Ukrainës pa praninë e Kievit. Jashtë tryezës do të mbeteshin edhe liderët evropianë.
Kremlini ka propozuar që bisedimet trepalëshe të zhvillohen në kuadër të samitit të Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC), i planifikuar për 18 dhe 19 nëntor në Shenzhen.
Propozimi erdhi në të njëjtën bisedë ku u arrit edhe marrëveshja për naftën
Sipas një ish-zyrtari të inteligjencës ruse, i njohur me çështjen, Putin e paraqiti idenë gjatë një bisede telefonike me Trumpin më 9 tetor, në të cilën u arrit edhe një marrëveshje për naftën mes dy vendeve. Sipas kësaj marrëveshjeje, SHBA-ja blen naftë ruse dhe ndihmon në shitjen e saj në tregun botëror.
Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, konfirmoi për WSJ-në se po diskutohet për një takim të mundshëm, ndërsa një zyrtar i lartë amerikan tha se Trump nuk ka pranuar të marrë pjesë në samit. I njëjti zyrtar shtoi se Trump megjithatë mund të jetë i hapur ndaj idesë.
Samiti nuk është njoftuar zyrtarisht dhe nuk është e qartë nëse Trump do ta pranojë propozimin apo do të insistojë që Ukraina të marrë pjesë në bisedimet për të ardhmen e saj.
Trump zbut presionin ndaj Moskës
Propozimi vjen në një kohë kur marrëdhëniet mes Washingtonit dhe Moskës po përmirësohen.
Përveç marrëveshjes për naftën, Trump të premten nënshkroi një urdhër ekzekutiv për heqjen e disa prej sanksioneve kryesore ndaj Rusisë. Ai të dielën mbrojti vendimin e tij, duke paralajmëruar se sanksionet e reja mund ta largojnë Putinin nga negociatat e paqes.
Kievi reagoi ashpër. Zelensky tha për Axios se vendimi i Trumpit për heqjen e njëanshme të sanksioneve dhe lejimin e eksportit të naftës ruse “nuk është i drejtë dhe nuk është i ndershëm”.
Ai vlerësoi se e gjithë kjo duket si një dhuratë për ditëlindjen e Putinit, pasi paratë shtesë do të përfundojnë në financimin e luftës.
Trump më 10 tetor deklaroi se Ukraina duhet ta ndryshojë liderin e saj, duke thënë se propozon “një lider të ri që mund të arrijë marrëveshje”.
Po atë ditë, Zelensky deklaroi se Rusia për heqjen e sanksioneve “u falënderua” me pesë bomba të drejtuara ndaj ndërtesave të banimit në Zaporizhzhia, në një sulm ku u vranë 20 persona, mes tyre tre fëmijë.
Putin kërkon të gjithë Donetskun
Se çfarë do të kërkonte Moska në tryezën e bisedimeve në Shenzhen nuk është sekret.
Putin, gjatë një bisede telefonike me Trumpin javën e kaluar, kërkoi që Kievi t’ia dorëzojë Rusisë kontrollin e plotë mbi Donetskun si kusht për përfundimin e luftës, raportoi Washington Post, duke iu referuar dy zyrtarëve të lartë.
Peskov në fund të qershorit kishte deklaruar se kushtet ruse nuk kanë ndryshuar që nga viti 2024.
Ato përfshijnë tërheqjen e forcave ukrainase nga të gjitha rajonet e Donetskut, Luhanskut, Zaporizhzhias dhe Khersonit, përfshirë edhe zonat që Rusia nuk i ka kontrolluar asnjëherë, si dhe heqjen dorë të Ukrainës nga anëtarësimi në NATO.
Sipas vlerësimit të Institutit amerikan për Studimin e Luftës (ISW) të 16 tetorit, forcat ukrainase vazhdojnë të mbajnë nën kontroll 5.530 kilometra katrorë, ose 20,4 për qind të rajonit të Donetskut, si dhe 24,6 për qind të rajonit të Zaporizhzhias.
Putin pretendon se Ukraina kontrollon vetëm pak më shumë se 10 për qind të Donetskut dhe 16,5 për qind të Zaporizhzhias.
Presidenti rus po atë ditë përjashtoi mundësinë e çfarëdo lëshimi territorial nga Rusia në negociatat eventuale për paqe.
Rusia aktualisht kontrollon rreth 20 për qind të territorit të Ukrainës.
Kina fiton rolin e ndërmjetësit
Një samit i tillë do t’i jepte Xi Jinpingut mundësinë ta paraqiste Kinën si një aktor kyç në negociatat mes Washingtonit dhe Moskës.
Trump të enjten deklaroi për Newsmax se Washingtoni po diskuton me Moskën dhe Pekinin për çështjen e çarmatimit bërthamor, ndërsa WSJ nuk ka bërë të ditur nëse propozimi i Putinit lidhet me këto bisedime.
