Shekullarizmi apo Post-shekullarizmi? (3)

Është më se e qartë se jetojmë në një epokë ku raporti i shekullares kundrejt të gjitha manifestimeve në hapësirën publike të religjionit ka ndryshuar në krahasim me periudhën moderne, ku nën ndikimin e pozitivizmit të ngurtë dhe filozofisë materialiste hapësira publike tërësisht u zhvesh nga çdo ndikim transcendental. Ashtu siç u theksua më shkrimin paraprak epoka post-shekullariste manifestohet më një raport të ndërlikuar ndërmjet shekullares dhe sakrales, me ç’rast kemi rikthimin e ndikimit të sakrales në hapësirën publike dhe marrëdhëniet shoqërore.

Shkruan: Murat M. Aliu

***

Dobësia e teorive shekullarise buron në konkluzionet e shkujdesura të përdorimit desubjektivizues të koncepteve  “shekullarizim” dhe “modernizim”. Është e vërtetë se në procesin e distingcionit të sistemeve shoqërore funksionaliste kisha, xhamia dhe komunitetet fetare janë burgosur në periferi dhe plotësisht janë privuar nga mundësia e  ndikimit në fushat tjera shoqërore. Pra, praktika e besimit është reduktuar në një çështje subjektive dhe personale. Përkundër kësaj, sot në të gjithë botën, veçmas në Evropë kemi tendenca të “rikthimit” të religjionit në hapësirën publike dhe në këtë kontekst komunitetet fetare zënë një vend të rëndësishëm në shoqëritë e shekullarizuara. Përderisa sot vetëdija publike çdo ditë e më shumë po përjeton procesin e shekullarizimit komunitetet fetare për të ruajtur ekzistencën e tyre me çdo kusht po përpiqen të krijonë një vetëdije e tillë fetare e cila do të ishte në haromni me vetëdijen shekullariste… ky fenomen sot përshkruhet si post-shekullarizëm.

Pas periudhës së kolonializmit dhe veçmas pas viteve 60-ta Evropa u vërshua nga një sërë valësh emigrantësh një pjesë e madhe e të cilëve ishin muslimanë. Këta emigrantë që dikur shërbenin vetëm si fuqi krahu në Evropë, sot kanë arritur një status të caktuar socio-politik, identiteti dhe kultura e të cilëve domosdo reflekton në hapësirën publike. Në këtë kuptim njëra ndër çështjet më të rëndësishme politike me të cilën përballët shtetet evropiane është çështja e të (bashkë)jetuarit dhe njohjes reciproke ndërmjet identiteteve të ndryshme fetare dhe çështja e realizimit të integrimit të kulturave të  “huaja” në sistemin socio-politik. Përkundër zgjerimit të diapazonit të pikëpamjeve religjioze parashtrohet edhe pyetja tjetër ndoshta më vitale se sa  kjo e para, pra, se si është e mundur që këto marrëdhënie të reja shoqërore përsëri të ngelin marrëdhënie civile në shtetet-kombe?

Modeli i demokracisë konsensuale për zgjidhjen e kësaj çështje propozon principin e  “tolerancës” të inkorporuar në sistemin juridik. Por përtej kësaj sipas Habermasit, inkorporimi i principi të tolerancës në sistemin juridik është i pamjaftueshëm, sepse sipas tij, është e nevojshme që ky princip të aplikohet edhe në jetën e përditshme të qytetarëve evropian. Në këtë kuptim manifestimi i tolerancës edhe në rrafshin juridik edhe në atë shoqërorë kërkon njohjen reciproke e të drejtave ndërmjet besimtarëve dhe shekullaristëve, si dhe njohjen e mënyrave e të jetuarit. Prandaj Habermas mendon që pakicat fetare dhe kulturore nëpër të gjithë Evropën duhet këqyr në shoqërinë civile, në mënyrë që kjo tolerancë dhe ky integrim të reflektojë reciprokisht dhe efektivisht.

Çështja e njohjes dhe respektit reciprok të identiteteve të ndryshme fetarë në Evropë ka hapur një debat të madh rreth asaj se me këtë koncept a po braktisen vlerat iluministe, burimi i të cilave është Evropa.. Kështu mbështetësit e multikulturalizmit duke thirrur në mbrojtjen e identiteteve kolektive akuzojnë palën tjetër se përfaqësojnë  “fundamentalizmim iluminist”, ndërsa në anën tjetër mbështetësit e shekullarizmit kërkojnë kompromis nga pakicat fetare apo religjoze, me ç’rast kundërshtarët e tyre (multikulturalistët) i akuzojnë për tradhëti “multikulturaliste” ndaj vlerave iluministe. E vërteta është se të dy palët synojnë të njëjtën gjë- bashkëjetesën e qytetarëve në mënyrë civile ose thënë ndryshe synojnë shoqërinë liberale!

Por,  prapë së prapë në çdo ngjarje e rëndësishme politike në formën e mosmarrëveshjeve po përjetohet një “kulurkampf”.

Ndërsa sipas Habermasit kjo përplase identitetesh dhe kulturash sjell në pah nevojën për barazi ndërmjet shekullaristëve dhe besimtarëve në Evropë. Në këtë kontekst shoqëria civile dhe qytetarët shekullarit patjetër që qytetarët besimtarë ti pranojnë si të barabartë në hapësirën publike. Por e vërteta është se sot qytetarët shekullarist për shkak të identitetit të theksuar fetarë qytetarët besimtare më të cilët ndajnë të nijetin vend shpesh herë ua shpërfillin dimensionin e tyre modern dhe duke i shpërfillur dhe duke mos i marrë seriozisht këto identitet fetare njohja reciproke e cila përbën themelin shtetësinë e përbashkët është bllokuar që nga themeli i saj.

 

 


Vërejtje: Qëndrimet e autorëve nga kjo rubrikë, nuk domethënë që përfaqësojnë në mënyrë automatike edhe qëndrimet e redaksisë. Megjithatë, njohja e këtyre qëndrimeve është në interes të lexuesve, prandaj edhe publikimi i tyre. Për rrjedhojë autorët mbajnë përgjegjësi të plotë për sa u përket qëndrimeve rreth çështjeve të shtjelluara në fjalë.

Kategoritë
OPINIONEOpinione - Ballina

Të ngjajshmet